وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلَی عَالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُکُمْ بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ 

مردِ عالِمي شاگرداني داشت که در ميان آن­ها تنها به يکي دل بسته بود. شاگردان سبب اين محبت را از استاد پرسيدند، گفت: فردا هر يک مرغي بستانيد و در قربانگاه خلوتي سرش ببُريد که هيچ کس آن­جا نباشد؛ آن گاه مرغ را به مکتب­خانه‌آورید. فردا هريک از شاگردان به اطاعت استاد، مرغ کشته­اي را با خود آوردند و آن شاگرد ِتيزهوش مرغي زنده. استاد سبب ِزنده نگاه داشتن مرغ را از او پرسيد. گفت: به هر خلوتي رفتم که تيغ  به گلويش بکشم، خدا را حاضر و ناظر ديدم و به ناچار از کشتن صرف نظر کردم؛ پس شاگردان علت محبوبيت او دانستند.

اما داستان به همين جا ختم نمي­شود؛ خدا مي­بيند؛ ولي...

چشمان ديگري نيز در ميان من و شما مأمور به ديدن­اند؛

چشماني که شاهد اعمال ما هستند.

به اين داستان دقت کنيد:

عبدالله، روغن فروشي بود که مدتي در خدمت امام رضا عليه­السلام مجاور بود. او يک بار که به محضر ايشان شرف ياب شد، عرض کرد: برای خود و خانواده­ام از شما التماس دعا دارم.

حضرت فرمودند:«آيا (فکر مي­کني) من شما را دعا نمی‌کنم؟! همانا اعمال شما هر روز و شب بر من نمايانده مي­شود.»

عبدالله گفت: پذيرفتن اين مطلب (که امام بر همه­ي اعمال ما آگاه است) بر من سنگين آمد. حضرت فرمودند:

آيا در کتاب خداي عزوجل نمي­خواني: ﴿ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَی اللهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ المُؤْمِنُونَ﴾[1]: ﴿و بگو: عمل کنيد که خدا و رسولِ او و مؤمنان عمل شما را مي­بينند.﴾

سپس حضرت فرمودند:« قسم به خدا منظور از مؤمنان (در اين آيه)، علي بن ابي­طالب عليهماالسلام است.»[2]

بر اساسِ اين آيه، مؤمنان - که همانا امامانِ معصوم­اند- اعمالِ ما را مي­نگرند.

يکي از شيعيانِ زمان امير­المؤمنين عليه­السلام به نام رميله مي­گويد:

سخت بيمار شده بودم. نزد اميرالمؤمنين عليه­السلام رفتم. ايشان به من فرمودند:

« ای رميله! هيچ مؤمني بيمار نمي­شود؛ مگر اين­که ما هم به خاطر ِبيماري او بيمار مي­شويم و غمگين نمي­شود؛ مگر آن­که ما هم غمگين مي­شويم و دعايي نمي­کند؛ مگر آن­که به دعاي او آمين مي­گوييم و سکوت نمي­کند؛ مگر آن­که ما برایش دعا مي­کنيم.»

عرض کردم: ای اميرمؤمنان! فدايت گردم، اين مربوط به کساني است که با شما در اين مکان هستند. آن کساني که در اطراف زمين اند چه­طور؟

فرمودند:« ای رميله! هيچ مؤمني در شرق و غرب زمين از ما غايب نيست.»[3]

بر اين اساس، امامِ معصوم اعمالِ انسان­ها را در همه­ي نقاط زمين مشاهده مي­کند.

امام زمان عليه­السلام در نوشته­اي به شيخ مفيد رحمه­الله فرمودند:

« ما به آن­چه بر شما مي­گذرد احاطه علمی داريم و هيچ يک از خبرهای شما از ما پوشيده نيست... ما نسبت به رعايت حال شما کوتاهي نمي­کنيم و ياد شما را فراموش نمي­کنيم.»[4]

با اين که امام عصر عليه­السلام غايب از چشم مردم­اند، به شرق و غرب عالم آگاهي دارند و نسبت به مؤمنان توجه خاصي مي­کنند.

با اين وجود تنها عده­ي کمي هستند که اين حضور فراگير امام را به گونه­اي احساس کنند که خود را در حضور امام بيابند و از انجام گناه شرم کنند.

چه بسيار افرادي که از انجام گناه در حضورِ کودکی احساس شرم مي­کنند؛ اما غافل­اند که خدا و رسول و ائمه عليهم­السلام در همان حال نظاره­گر عملِ آن­ها می‌باشند!

چه کنيم که اين حال در ما ايجاد شود که حضور امام غايب را بيش از پيش احساس کنيم؟
حديث زير، راهي فرا روي ما مي­نهد:

امام سجاد عليه­السلام به ابو خالد کابلي مي­فرمايند:

« ای ابو خالد! همانا اهل زمانِ غيبتِ او (حضرت مهدی عليه­السلام) که اعتقاد به امامتش دارند و در انتظار ظهورش هستند، از مردمِ همه­ي زمان­ها بهترند؛ زيرا خداي تبارک­و­تعالي چنان عقل و فهم و معرفتي به آن­ها عنايت فرموده که غيبت برای آن­ها به منزله­ي ديدار حضوري شده است...»[5]

آري! تنها بايد به خودِ آن حجت خداوند توسل کرد که چشم عقل و فهم ما را بينا کند تا ايشان را حاضر و ناظر ببينيم.

ابو­بصير از شيعيان امام باقر عليه­السلام مي­گويد:

با حضرت باقر عليه­السلام داخل مسجد شديم و مردم در حالِ آمد­و­شد بودند. حضرت فرمودند:

« از مردم  سؤال کن آيا مرا مي­بينند.»

هرکس از آن­جا رد می‌شد از او مي­پرسيدم: آيا ابوجعفر عليه­السلام را نديدي­؟ مي­گفت: نه، و متوجه حضور امام نمي­شد. تا اين­که ابو­هارون نابينا وارد شد. گفتم: آيا ابو جعفر عليه­السلام را نديدي؟ گفت: مگر نه همين است که اين­جا ايستاده؟ گفتم: از کجا دانستي؟ گفت: چه­طور ندانم در حالي که او نوري درخشنده و تابناک است.[6]

آري! احساس ِحضور امام زمان عليه­السلام چشم دگري مي­خواهد:

ديدن روي تو چشم دگري مي­خواهد            دلم از آتشِ مهرت شرري مي­خواهد

بايد از هر دو جهان بي­خبرش گرداني       هرکه از کوي وصالت اثري مي­خواهد

تا   مگر  تير دعايم به اجابت برسد                 ناله از سوز و نوايم اثري مي­خواهد

لب خندان تو را ديدن و لبخند زدن         چشمِ گريانِ زِگُل پاک­تري مي­خواهد

دلم سخت گرفتار توست؛ مي­خواهم از اين پس در هواي جان­فزاي حضور تو نفسي تازه کنم و با تمامِ وجود حضور پدرانه­ات را احساس کنم.

اي مولاي من! برای رسيدن به شيرينيِ احساس حضورت کمکم کن!

[1]. توبه(9): 105.

[2]. وسائل الشيعه 11: 387، ح5.

[3]. بصائرالدرجات: 259، باب 16، ح1.

[4]. احتجاج طبرسي 2: 323.

[5]. کمال الدين، باب 31، ح 2.

[6]. بحارالانوار 46: 243، ح 31.