زنان، چگونه معجزه می‌کنند؟

«زن می‌تواند خانه را به صورت بهشت برین درآورد و هم می‌تواند به صورت جهنمی سوزان تبدیلش سازد. می‌تواند شوهرش را به اوج ترقی برساند و هم می‌تواند به خاک سیاهش بنشاند.»

قدرت خانم‌ها نه در فیزیک و جسم، بلکه در روان و جان است. شاید یک خانم قدرت بدنی کمتری نسبت به یک مرد داشته باشد اما قطعاً قدرت روانی‌اش بی‌رقیب است. به قول آیت الله امینی دام ظله: «زن می‌تواند خانه را به صورت بهشت برین درآورد و هم می‌تواند به صورت جهنمی سوزان تبدیلش سازد. می‌تواند شوهرش را به اوج ترقی برساند و هم می‌تواند به خاک سیاهش بنشاند.» (آیین همسرداری؛ ص 27)
خانم‌ها ازدواج با مرد ضعیف و بی‌اراده را نمی‌پسندند؛ آن‌ها دوست دارند شوهری داشته باشند که بتوانند در طول زندگی مشترک با خیال راحت به او تکیه کنند. هرچند برخی اقتدار مرد را در ثروت او می‌بینند؛ ولی خانم‌های فهیم و آگاه بسیاری هستند که می‌دانند اقتدار مرد در مال او نیست وگرنه بسیاری از مردان مال دار، مقتدر نیستند و در زیر بار زندگی نمی‌توان به آن‌ها دل خوش کرد.
اگر همسر مقتدر واقعی دارید اقتدار همسرتان را پاس بدارید و در تقویت آن بکوشید. اگر هم مرد مقتدری انتخاب نکرده‌اید یا اینکه تازه ازدواج کرده‌اید و از الآن نمی‌خواهید ضعف شوهرتان را ببینند؛ به ادامه سخن آیت الله امینی توجه کنید: «زن اگر به فن شوهرداری آشنا باشد و وظایفی را که خدا برایش مقرر فرموده انجام دهد می‌تواند از یک مرد عادی بلکه از یک مرد بی‌عرضه و بی‌لیاقت یک شوهر لایق و آبرومند بسازد» (آیین همسرداری؛ ص 27)

لطفاً ببینید!

اگر یک مغازه‌دار چند روز با اقبال مشتریان مواجه نشود از کارش دلسرد می‌شود و چه بسا مغازه را به کلی تعطیل کند. چرا که هدف او از راه‌ اندازی یک مغازه، جلب مشتری است و وقتی این هدف برآورده نشود دلیلی برای ادامه کار نمی‌بیند و اگر مجبور به ادامه باشد سرد و بی‌نشاط خواهد بود.
وقتی خانم خانه ، تلاش مرد برای آسایش خانواده را نبیند و ارج ننهد، او را دلسرد می‌کند. وقتی مرد ببیند در میان خانواده‌اش جایگاهی ندارد از شور و حال، تهی می‌شود. در حقیقت برخی مردان ارزش کارشان را در بازخورد اطرافیان جستجو می‌کنند و وقتی اثری از رضایت نبینند رغبتی برای ادامه ندارند. از این روست که امام صادق علیه السلام زنان برتر را چنین توصیف می‌کند: اگر شوهرش چیزی برایش آورد از او تشکر می‌کند و اگر چیزی نیاورد راضی است. (بحارالأنوار؛ ج 100؛ ص 239)

لطفاً امید دهید!

هرچند به مرد توصیه می‌شود که خستگی بیرون را داخل منزل نیاورد اما نمی‌توان از آسیب‌های مشکلات کاری بر روح مرد، غافل شد؛ آسیب‌هایی که در ابتدا یک خراش کوچکند اما رفته رفته با تکرارشان روح مرد را خسته می‌کنند و امید او را به زانو در می‌آورند.
درست مثل کشتی‌گیری که مسابقات کشتی، او را خسته کرده است. با اینکه کسی منکر قدرت آن کشتی‌گیر نیست اما باید خستگی او را نیز درک کرد. در این مواقع، مربی به او روحیه می‌دهد تا کشتی‌گیر بتواند خودش را برای مسابقه بعدی بازیابی کند. حتی شده از یک روان‌شناس حاذق هم کمک می‌گیرد تا با او کارشناسانه‌ تر رفتار کند.
شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارم  که به همت عزیزان برسم به نیک نامی (حافظ)
یک خانم شایسته می‌داند چگونه مربی خوبی برای همسرش باشد تا او را برای مسابقات آینده زندگی آماده کند. او روان‌شناس ماهری است که می‌داند چگونه رفتار کند تا اندوه همسرش را بیرون کند. چنین همسر صالحی است که امام صادق علیه السلام او را بهترین سود برای یک مرد شمرده است. (بحارالأنوار؛ ج 100؛ ص 217)

لطفاً ارتقا دهید!

خانم ‌ها خوب می‌ دانند که یکرنگی و رکود، ملالت‌آور است. از همین روست که آن‌ها بیش از آقایان  به دنبال تنوع در پوشش و تفریح و خوراک هستند. البته این روحیه اختصاص به خانم‌ها ندارد، اما نمودش در خانم‌ها واضح‌تر است. مردان شاید چندان به تنوع، اهمیت ندهند، اما چنین نیست که از آن تأثیر نپذیرند. حتماً زنان این تأثیرپذیری را با تنوعی که در پوشش و آرایششان ایجاد می‌کنند در چهره همسرشان دیده‌اند.
زندگی یکنواخت برای مردان کسالت‌آور است خصوصاً برای کسانی که کار یکنواخت دارند؛ مثل کارمندان. این امر می‌تواند اقتدار مرد را دچار آسیب کند. از سوی دیگر، انسان به دنبال کمال است. این میل در فطرت همه انسان‌ها وجود دارد. همه دوست دارند ترقی کنند و از پله‌های آن بالا روند.
از این رو کمک به شوهر در خروج از رکود و حرکت دادن او به سمت کمال، نتایج پرباری خواهد داشت؛ نتایجی که سودش تنها به شوهر نمی‌رسد و نصیب خانم هم خواهد شد. تشویق همسر به ادامه تحصیل، ایجاد فرهنگ مطالعه در خانواده و سوق دادن همسر به کتاب و کتاب‌خوانی، ورزش حرفه‌ای و ابراز علاقه به ترفیع درجه و ارتقاء شغلی همسر گزینه‌های مناسبی است.

لطفاً کارگزار خدا باشید!

مردی نزد رسول خدا صلی الله علیه و اله آمد و گفت: همسری دارم که هرگاه به خانه می‌روم استقبالم می‌کند و وقتی از خانه بیرون می‌آیم بدرقه ‌ام می‌کند و اگر مرا اندوهگین ببیند می ‌گوید: چرا اندوهگینی؟ اگر نگران روزیت هستی، دیگری (خدا) آن را برایت عهده‌دار شده و اگر اندیشناک آخرتت هستی، خدا اندیشناکیت را بیشتر کند.
رسول خدا صلی الله علیه واله فرمود: «خداوند کارگزارانی دارد که همسر تو یکی از آن کارگزاران خداست و پاداشی برابر نیمی از پاداش شهید را دارد.» (وسائل الشیعه؛ ج 20؛ ص 32)
وقتی خانم جایگاه شوهرش را چنین نمایش دهد و برای دل خودش و مصلحت زندگیش و سرافرازی فرزندانش و رضایت پروردگارش از شوکت همسرش پاسداری کند و از خودش حُسن تَبَعُّل نشان دهد؛ «اینجاست که همدمی و امیدبخشی زن، معجزه‌ای است که مرد را حیاتی نو می‌بخشد.» (فرهنگ خانواده؛ ص 276)

منابع:
1. امینی ابراهیم، آیین همسرداری، اسلامی، تهران، بهار 1382 ش، 49.
2. حر عاملی، وسائل الشیعه، آل البیت علیهم السلام، قم، 1409 ق، اول.
3. مجلسی محمدباقر، بحارالأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1403 ق، دوم.
4. مظاهری علی‌اکبر، فرهنگ خانواده، نورالزهرا سلام الله علیها، قم، 1393 ش، اول.

درباره درخت، بر اساس میوه اش قضاوت كنید، نه بر اساس برگهایش

 مقصر بیکاری جوانان، نظام‌آموزشی است، البته سیستم کارآفرینی هم می‌تواند دخیل باشد.

نتایج مطالعات جدید نشان می‌دهد که خواسته اول و مهم خانواده‌ها برای اشتغال فرزندانشان، استخدام دولتی در وزارتخانه‌ها و بدنه دولت است و جامعه همچنان اعتمادی به اشتغال خصوصی ندارد.

چگونه یک خانواده با کرامت داشته باشیم

بعضی از خصیصه ها طوری هستند که هر انسانی در اعماق وجودش دوست دارد با آنها شناخته بشود. یکی از این خصایص، کرامت است. شما چقدر انسان با کرامتی هستید؟ و فکر می کنید که برای ترویج این خصیصه نیکو در خانواده تان باید چه کارهایی بکنید؟

دانه های باران که از آسمان به سوی زمین رها می شوند، حسی از آرامش را هم با خود به همراه می آورند. شاید مهم ترین دلیل این آسودگی خیال، پیامی است که این پدیده زیبا برای ما انسان ها و حتی موجودات دیگر می آورد؛ پیام گستردگی بی پایان سفره کرامت خداوند. کرامت، در معنی لغوی آن به معنای بزرگواری، سخاوت، احسان و جوانمردی است. منظور ما هم از کرامت در این یادداشت همین معنی است چرا که دستیابی به این معنی از کرامت برای اکثر ما امکان پذیرتر است. کرامت ورزیدن نسبت به دیگران، یک مصداق مثالی از باران است که بی منت و بی شرط و شروط بر سر همه به طور یکسان می بارد، اول از همه هم بر کسی که در زندگی اش کرامت ورزیدن را مورد توجه قرار می دهد.

چه کنیم که خانواده مان اهل کرامت باشند؟

شاید برای شما جالب باشد که بدانید خصیصه های مثبت چقدر در سلامتی و طول عمر ما موثر هستند. یافته های دانشمندان نشان داده است که کسانی که اهل کرامت و سخاوت هستند قلب سالم تری دارند، کمتر به بیماری های روانپزشکی دچار می شوند، استرس و افسردگی کمتری دارند و شادتر هستند. پس اگر می خواهید دست کم خانواده سالم تری داشته باشید، از ترویج کرامت در بین اعضای خانواده خود غفلت نکنید. برای اینکه بتوانید کرامت ورزیدن را در خانواده تان جا بیندازید، می توانید راهکارهای زیر را امتحان کنید:

عالم با عمل باشید

 اگر شما به عنوان پدر یا مادر، اهل کرامت ورزیدن باشید می توانید امیدوار باشید که فرزندانتان هم به کرامت توجه نشان بدهند.

از کودکی شروع کنید

اگر می خواهید فرزندان با کرامتی داشته باشید، زمان را غنیمت بشمرید و از زمانی که آنها کودک هستند، با قصه و بازی ایشان را با کرامت و اهمیت آن آشنا کنید. برای مثال اگر کودک شما در پارک با اسباب بازی ای بازی می کند که یک بچه دیگر هم نسبت به آن علاقه نشان می دهد، او را برای به اشتراک گذاشتن اسباب بازی اش با آن کودک تشویق کنید.

تأثیر کرامت را بروز بدهید

 اگر شما با فرد دیگری با کرامت و سخاوت رفتار کنید و بتوانید احساس خوب بعد از این رفتار را به صورت عملی به فرزندتان و یا دیگر اعضای خانواده نشان بدهید، احتمال بیشتری وجود خواهد داشت که فرزندان شما و یا دیگر اعضای خانواده تان بخواهند از شما الگو بگیرند. برای مثال اگر فرزند شما ببیند که حال شما بعد از کرامت ورزیدن، بهتر شده مثلاً آرام تر یا شادمان تر شده اید، تلقی مثبتی از این رفتار پیدا خواهد کرد و نسبت به آن رغبت بیشتری نشان خواهد داد.

کارهای کوچک را دست کم نگیرید

برای اینکه بتوانید کرامت کردن را به دیگر اعضای خانواده تان منتقل کنید، لازم نیست که کار بزرگ و عجیبی انجام بدهید. همین که متوجه اطرافتان باشید، به نیازهای دیگران توجه نشان بدهید و از خودتان بیرون بیایید کار بزرگی کرده اید. برای مثال اگر همسر شما به خاطر نگهداری از مادر بیمارش چند روزی است که خواب درستی نداشته می توانید با به عهده گرفتن چند ساعت مراقبت از مادر او و دادن فرصت یک خواب آرام به او کرامت خودتان را به مرحله عمل برسانید. یا مثلاً اگر رازی درباره کسی می دانید که گفتنش موجب آبروریزی از او می شود و شما با وجود اینکه از دست او به شدت عصبانی و دلخور هستید اما رازش را فاش نمی کنید، قدم دیگری در مسیر کرامت برداشته اید. اگر هم وسع مالیتان آنقدر است که از لحاظ مادی به دیگران ببخشید که دیگر فبها! اما به طور کلی آن چه که مهم است، این است که شما برای کرامت ورزیدن حرکت کنید حالا چه به صورت معنوی و چه به صورت مادی. 

طرح های کرامت ورزی خانوادگی بریزید

 برای مثال اگر کسی در فامیل و یا همسایگی تان است که می دانید مشکل دارد با خانواده تان صحبت کنید تا با مشورت و کمک هم بتوانید راهی برای رفع و یا تسکین مشکل آن فرد پیدا کنید. در کرامت ورزیدن، رازداری(205147) و آبروداری حرف اول را می زند. فرزندانتان را با این موضوع نیز آشنا کنید که کرامت وقتی معنای واقعی پیدا می کند که قبل از اینکه طرف مقابل برای درخواستی خودش را کوچک کند ما برای رفع نیاز او کاری کرده باشیم. می توانید از وسایل ارتباطی جدید هم برای اطلاع رسانی به سایر اعضای خانواده تان استفاده کنید.

از کرامت بچه هایتان الگوبرداری کنید

 این یک واقعیت است که بچه ها زودتر و راحت تر از پدر و مادرهایشان بخشش و سخاوت می کنند. موقعیت هایی پیش آمده که در آنها پدر و مادری که خودشان اهل سخاوت و کرامت بوده اند، با کرامت های بزرگتر فرزندانشان مواجه شده اند. برای مثال پسر بچه هشت ساله ای که برای هزینه اجاره خانه ی کسی که نمی شناخت و فقط شنیده بود که پدر و مادرش با کمک فامیل و دوستان دارند برای کمک به او پول جمع می کنند، تمام پولی را که در طی یکسال به زحمت برای خرید تبلت جمع کرده بود بخشید. هیچگاه از یاد گرفتن غفلت نکنید و از این موقعیت ها برای تقویت فضای عاطفی در خانواده تان استفاده کنید.

فردی که محاسنش را رنگ می کرد...

انسان به اقتضای فطرت خویش به دنبال زیبایی و آراستگی است و از ژولیدگی و ناآراستگی بی زار است. این آراستگی و زیبایی می تواند در ابعاد مختلف خود را نشان دهد؛ زیبایی ظاهری، زیبایی باطنی، زیبایی در اندیشه ، زیبایی در اخلاق...

زیبایی ظاهری یکی از بزرگترین مظاهر زیبایی است، افراد در اولین برخورد با دیگران ظاهر او را مورد ارزیابی قرار می دهند ، برای شناخت سایر ابعاد دیگر نیاز به تعامل و معاشرت اجتماعی وجود دارد به همین دلیل است که توجه به زیبایی ظاهری دارای اهمیت فوق العاده است.
برخی از افراد در مورد زیبایی ظاهری دچار سوء برداشت هستند آنها گمان می کنند اصل زیبایی ظاهری با زهد و تقوا و دین داری در مغایرت است و کسی که به زیبایی ظاهرش رسیدگی کند از زیبایی های باطنی غفلت کرده است در حالیکه رجوع به سیره معصومین این مسئله را به طور کلی نفی می کند.

پیامبر و رنگ زیبای محاسن

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «روزی یكی از مسلمانان به محضر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد، در حالی كه ریشش را با رنگ زرد خضاب كرده بود، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: این چقدر زیبا است. او رفت و پس از چند روز نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد در حالی كه محاسنش را با حنا رنگ نموده بود، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) لبخندی نمود و فرمود: این رنگ بهتر از آن رنگ قبل است. او رفت و بعد از مدتی آمد در حالی كه محاسنش را با رنگ مشكی، سیاه نموده بود، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خندید و فرمود: این رنگ، از رنگ قبل، و رنگ پیش از آن زیباتر است.»(1)
کمی به روایت بالا دقت کنید پیامبر مردی را که محاسن خود را خضاب می نمود تشویق کرده و هر بار از زیبایی بیشتر ظاهر او تعریف کردند این مسئله نشان دهنده اهمیتی است که پیامبر گرامی اسلام برای زیبایی ظاهری افراد قائل بودند.

زاهد و امام صادق

روزی سفیان ثوری (كه زاهد نمای عصر امام صادق (علیه السلام) بود) در كنار كعبه امام صادق (علیه السلام) را دید كه بسیار آراسته و دارای لباس زیبا و نسبتاً ارزشمند است، به عنوان اعتراض به آن حضرت گفت: پدران و اجدادت و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی (علیه السلام) چنین لباسی نمی پوشیدند، شما چرا پوشیده ای؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در عصری می زیست كه نوع مردم فقیر بودند (و بر او لازم بود كه همسانی با آحاد مردم را رعایت كند) ولی امروز اوضاع اقتصادی مردم خوب شده است، و افراد شایسته به پوشیدن لباس های آراسته و زیبا سزاوارتر هستند، آنگاه این آیه را خواند: «قل من حرم زینه الله...» سپس آن حضرت لباس زیرین خود را به سفیان نشان داد و فرمود: این لباس زیرین را كه موئین و خشن است، برای رام كردن نفس خود می پوشم، و این لباس روئین زیبا را برای مردم و جامعه. آنگاه امام لباس سفیان را گرفت، و فرمود: ولی لباس زیرین تو نرم است، و لباس روئین تو زبر و خشن است، لباس روئین را برای خودنمایی در برابر مردم می پوشی، ولی برای آرامش تن خود لباس نرم را در زیر می پوشی این است فرق بین من و تو. سفیان از این پاسخ درمانده شد و چیزی نگفت.(2)

در حدیث بالا نکته ای ظریف وجود دارد امام صادق (ع) می فرمایند: این لباس روئین و زیبا را برای مردم و جامعه می پوشم.

انسان موجودی اجتماعی است و برای رسیدن به کمال نیازمند حضور در میان همنوعان، از این رو نیازمند این است که خود را به اقسام زیبایی های حلال مورد پسند جامعه مزین کند تا دیگران را به خود مجذوب نماید، علی الخصوص انسان های دیندار می توانند در عین اینکه از یاد خدا و روز واپسین عفلتن ورزند به ظاهر خود رسیدگی کند و به این وسیله دین و دینداری رادر چشم دیگران زیبا جلوه داده و آنها را به سوی دینداری جذب نمایند.
حال اگر نقطه مقابل این امر صدق کند به طور مثال فرد دیندار دارای ظاهری ژولیده باشد آیا می تواند کسی را به دینداری علاقه مند سازد حتی اگر دارای باطنی بسیار زیبا باشد؟

خدا زیباست و زیبایی را...

امام علی (ع) فرمود: « خداوند جمیل است و جمال و زیبایی را دوست دارد و همچنین دوست دارد اثر نعمتهای خود را در مردم مشاهده فرماید.»(3)
این حدیث خود سند گویایی است که نشان می دهد اسلام بیشترین توجه را به موضوع آراستگی و زیبایی دارد و در این حدیث تاکید شده است که پروردگار عالمیان از اینکه بندگانش از نعمتهای او بهره مند گردند خشنود است. پس با توجه با احادیث و روایت ذکر شده می توان نتیجه گرفت انسان دیندار و جامه مسلمین باید بر پاگیزگی و آراستگی و زیبایی خود توجه نمایند تا زیبایی ظاهری تبدیل به یکی از مظاهر اسلام گردد و مسلمانان به زیبایی ظاهری و باطنی در میان سایر اقوام شناخته شوند.

پی نوشت:
1)بحارالانوار ، ج 76، ص 102
2)فروع کافی، ج 6، ص442.
3)فروع کافی ، ج 6، ص 487.

سهل انگاری و موشکافی، دو کمینگاه شیطانی

احکام شرعی،  درحقیقت دستورهای خدا برای انسان است. مردم درباره عمل به احکام شرعی و نیز مهم دانستن آن، بسیار گوناگون هستند. عده ای پایبند هستند که به دقت آن را اجرا کنند و عده  ای اهمیت چندانی به آن نمی  دهند. سهل انگاری و بی  اهمیتی به انجام آن، اطاعت از شیطان است و نشان دهنده بی  اهمیتی به دستور خدا و خود خداست و نیز موشکافی  های وسواس گونه در احکام نیز راه دیگر نفوذ شیطان در انسان می  باشد.

رابطه دو طرفه میان عمل و معرفت

در حقیقت بخشی از دین را احکام شرعی تشکیل می  دهد و احکام شرعی،  درحقیقت همان دستورهای اجرایی خدا برای انسان است. بنابراین سهل انگاری در آن، نافرمانی خداست.
شکی نیست که ایمان به خدا مهم است؛ اما ایمانی که بدون عمل باشد، ایمان کاملی نیست زیرا عمل جزء مهمی از ایمان را تشکیل می  دهد. منظور از معرفت همان شناخت و فهم است. این ارتباط به زیبایی در کلامی به نقل از امام صادق علیه السلام به ما رسیده  است:
خدا عملی را قبول نمی  کند مگر با معرفت و معرفتی وجود ندارد مگر با عمل پس هر کس معرفت پیدا کند،  آن معرفت او را به عمل سوق می  دهد و هرکه عمل نکند،  اساساً معرفتی ندارد. آگاه باشید که ایمان جزئی به هم پیوسته و به هم مرتبط است: لَا یَقْبَلُ اللَّهُ عَمَلًا إِلَّا بِمَعْرِفَةٍ وَ لَا مَعْرِفَةَ إِلَّا بِعَمَلٍ فَمَنْ عَرَفَ دَلَّتْهُ الْمَعْرِفَةُ عَلَى الْعَمَلِ وَ مَنْ لَمْ یَعْمَلْ فَلَا مَعْرِفَةَ لَهُ أَلَا إِنَّ الْإِیمَانَ بَعْضُهُ مِنْ بَعْضٍ .(1)

اولین راه برای هموار کردن مسیر شیطان

ایمان و اقرار ما به یگانگی خدا باید در عملمان نیز ظاهر شود و خود را با دستورات دین هماهنگ کنیم تا آنجا که همت ما آن باشد که همه واجبات الهی را انجام دهیم و هیچ عمل حرامی از ما سر نزند.

از اینجا واضح می  شود که بعضی از این عبارت ها که ممکن است به ذهنمان خطور کند یا از زبان دیگران بشنویم، چقدر نادرست است. عباراتی مثل "باز هم خدا می  بخشه" یا "مهم اینه که دلت پاک باشه" یا "سخت نگیر" یا "یک گناه که عیب نداره"... همه رو بنایی برای فرار از مسئولیت بندگی است و در حقیقت هموار کردن راه برای شیطان است.
به عبارت دیگر ما چاره ای بجز عبادت نداریم ولی اینکه از چه کسی عبادت کنیم تحت اختیار خودمان است. اگر از عبادت خدا رویگردان شدیم، در واقع به عبادت شیطان پرداخته ایم.

دقت های وسواس گونه در دین، راه دوم شیطان

دانستیم ترک اعمال عبادی و انجام گناه، راه را برای شیطان هموار می  کند؛ اما آیا این سخن به معنای موشکافی و اجرای دقت های فوق عادی در انجام واجبات و ترک محرمات است؟ آیا خدا از ما می  خواهد که انرژی های خود را صرف تمرکز بر امور جزئی در نماز و عبادات کنیم و به اصطلاح عمومی، "وسواسی" شویم؟
از سخنان امام صادق علیه السلام راهنمایی می  گیریم. عبد الله بن سنان به امام صادق علیه السلام درباره شخصی اینگونه گفت: فلانی مدام مشغول وضو گرفتن و نماز خواندن است (یعنی وسواسی است)؛ اما در عین حال مردی عاقل است. امام صادق علیه السلام در جواب عبدالله سنان فرمودند: چگونه می  گویی که او مردی عاقل است و حال آنکه او شیطان را اطاعت می  کند!(2)
بنابراین، دقت های مافوق معمول در ریزه  کاری های عبادات، ما را از هدف اصلی عبادات دور می  کند؛ بلکه ما را به نقطه مقابل آن یعنی عبادت شیطان می  کشاند.

به عبارت دیگر، شیطان به دو گونه یارکشی می  کند؛ عده  ای را از سهل انگاری و ترک واجب ها و انجام حرام ها به دنبال خود می  کشاند و عده  ای را نیز از راه دقت های بیمارگونه و توجه به امور حاشیه ای. هر دوی این امور سرانجامش کفر و ناسپاسی خداست.
به عنوان مثال، وضو را در نظر بگیرید که مقدمه مهم نماز است و نحوه انجام آن در ظاهر و باطن نماز تأثیر گذار است. بی  نماز ها خود را از آن محروم کرده  اند و راه را برای ناسپاسی خدایشان باز کرده  اند؛ در مقابل، اگر کسی برای انجام نماز و وضوی خود آنچنان دقتی به خرج دهد که فوق طاقت افراد عادی است، وارد گرداب دیگری از گرداب های شیطان شده است. آنچه خدا در آیه وضو از ما خواسته است، شستن دست و صورت و کشیدن دست بر سر و پاست.(3) یعنی ظاهر وضوی ما طوری باشد که مردم بگویند "دست و صورتش را شست و بر سر و پایش دست کشید." یعنی ملاک درستی اعمال وضو، ریز بینی  های میکروسکوپی نیست، بلکه ملاک، قضاوت عادی مردم است.
سایر واجبات نیز به همین شکل باید انجام شود یعنی درست اما بدون دقت بیمارگونه. مثلاً نحوه تلفظ و قرائت نماز، جهت قبله، ادای امانت، محاسبه خمس و زکات، مناسک حج، حفظ پوشش، امر به معروف و ... همگی باید بر همین مبنای متعادل انجام شود.
این اصل درباره محرمات نیز صادق است. باید همت کنیم تا هیچ حرامی از ما سر نزند، اما دقت های وسواس گونه در اجتناب از غیبت، دروغ، نگاه حرام و هر دقت وسواس گونه در راه دوری از حرام ها، خودش امری ناپسند است. مثلاً شخصی را در نظر بگیرید که ساعت ها فکر می  کند که فلان حرفی که زده است راست بوده یا دروغ، غیبت بوده یا خیر و یا نماز دیروزش را مخلصانه خوانده یا در آن ریا کرده است! چنین شخصی دچار دقت های بیمار گونه شده است. در حالیکه مومنان سالم  اندیش احکام دروغ و غیبت را رعایت می  کنند بدون اینکه در بحر آن دقت های وسواس  گونه به خرج دهند.

دقت افراطی، نشانه بی  توجهی افراطی

در حقیقت توجه زیاد به امور جزئی و دقت های میکروسکوپی در عبادات، نه تنها خبر از پیشرفت ما در راه خدا نمی  دهد، بلکه نشانه بی  توجهی  های زیاد ما و رها کردن امور مهم دیگر است. بنابراین هرگاه که دچار وسواس شدیم یا هرگاه حالتی به ما دست دهد که توجهمان کاملاً معطوف به یکی از واجب ها یا یکی از حرام ها شده باشد، باید از خود بپرسیم "در کجای کار کم  کاری کرد ه  ام که باعث شده است نفسم مرا به این دقت ها بیندازد؟"
به عنوان مثال، به "نهی از منکر" بیندیشیم. ذهنمان به چه چیز خطور می  کند؟ نگاه مومنانه به این مسأله، لیست بلند بالایی از منکرها را در مقابل چشم ما قرار می  دهد. در نگاه مومنانه، کسی که می  خواهد از بدی ها نهی کند، از همه انواع بدی ها نهی می کند که شامل بدی های ظاهری و باطنی، فردی و اجتماعی، فکری و عملی، خرد و کلان، کوتاه مدت و بلند مدت و ... است؛ اما نگاه بیمارگونه تنها ما را به بدحجابی و امثال آن می  اندازد.
واجبات نیز به همین معنا،  پرتعداد هستند و همه آنها در رساله توضیح المسائل نیامده است. اگر کسی تمام همتش در زندگی منحصر به روزه و نماز شود، نشانه آن است که بر بخشی از واجات تمرکز کرده و بخش وسیع دیگری را رها نموده است.
از اینجا می توانیم بیاموزیم که هرگاه یک مسأله تمام فکر و ذکر ما را به خود مشغول کند، در حقیقت از بقیه امور باز مانده  ایم. اگر هم و غم زندگی ما مثلاً در یک سال تنها معطوف به یک یا دو واجب الهی باشد، نشانه آن است که از مسیر متوازن بندگی خدا دور شده  ایم. رعایت اعتدال در عمل به کلیه واجب ها و دوری از همه حرام ها نکته  ای کلیدی برای کسانی است که به رشد خود علاقمند هستند.

پی نوشت ها:
1. کافی؛ ج1، ص44
2. کافی، ج1، ص12
3. آیه وضو؛ سوره مائده، آیه6: اى اهل ایمان! هنگامى كه به [قصدِ] نماز برخیزید، صورت و دست هایتان را تا آرنج بشویید و بخشى از سرتان و روى پاهایتان را تا برآمدگى پشت پا مسح كنید