چند روز پیش در مطالعهای که از سوی سازمان «زیپجت» منتشر شد، ردهبندی پراسترس و کماسترسترین شهرهای جهان در سال 2017 اعلام شد. بر اساس این ردهبندی تهران شش رده به آخر قرار گرفت و آلمان توانست با داشتن 4 شهر در میان کمفشارترین شهرها برترین کشور از این نظر باشد. در ردهبندی 10 شهر برتر، اشتوتگارت آلمان در رده نخست قرار گرفت و شهرهای لوکزامبورگ از کشور لوکزامبورگ، هانوفر از آلمان، برن از سوئیس، مونیخ از آلمان، بردو از فرانسه، ادینبورو از بریتانیا، سیدنی از استرالیا، هامبورگ از آلمان و گراتس از اتریش در ردههای بعدی قرار گرفتند. قرار گرفتن 4 شهر از آلمان و 9 شهر از 10 شهر برتر جهان در قاره اروپا جالب توجه است، درحالیکه سهم قاره آسیا و آمریکا در این میان صفر است. نگاهی به 10 شهر پرفشار نیز قابل توجه است: شهر بغداد، پایتخت عراق در رتبه 150 و آخر قرار گرفته است و پس از آن نیز به ترتیب کابل، لاگوس پایتخت نیجریه، داکار پایتخت سنگال، قاهره پایتخت مصر و تهران قرار دارند! پس از آنها نیز داکا پایتخت بنگلادش، کراچی پاکستان، دهلینو هند و مانیل فیلیپین جای گرفتهاند. در واقع تهران که تنها شهر ایران در این فهرست است، در فاصله 6 شهر تا انتهای پرفشارترین شهرهای جهان واقع شده است. از 10 شهری که در انتهای جدول قرار گرفتهاند، 7 شهر آسیایی و 3 شهر آفریقایی هستند. بهرغم تمام سوگیریها و خطاهایی که ممکن است در این مطالعه وجود داشته باشد، داشتن دورنما و مقایسهای از وضعیت شهری پایتخت میتواند در درک بهتر مسائل پیشرو و شرایطی که شهر با آن روبهرو است، مفید باشد و در جهت رفع آنها کمک قابل توجهی کند. در ادامه به بررسی متغیرهای زیرمجموعه این تحقیق میپردازیم.
متغیرهای شهری
در بخش متغیرهای شهری، نخستین عامل تراکم است. شهر کویت، پایتخت کویت از نظر تراکم کم، در رتبه نخست جهان قرار دارد و پس از آن نیز لوکزامبورگ و سانسالوادور قرار گرفتهاند. بیشترین تراکم نیز متعلق به داکای بنگلادش است و پس از آن مومبایی (بمبئی) و کلکته هند قرار دارند. تهران از این نظر در جایگاه 129 شهرهای مورد بررسی قرار گرفته است و امتیاز آن 67/ 8 است (بدترین نمره 10 و بهترین نمره 1 است). در زمینه فضای سبز، اشتوتگارت آلمان رتبه برتر را دارد و پس از آن نیز ادینبورو و برن قرار دارند. بدترین وضعیت نیز در این حوزه بهطور مشترک متعلق به شهرهای کازابلانکا، مکزیکوسیتی، ریاض و جده، امان پایتخت اردن و شهر کویت است. شهر تهران از نظر این متغیر با امتیاز 21/ 9 در رده 135 است. از نظر حمل و نقل عمومی شرق آسیا کارنامه قابل قبولی دارد، به طوری که سنگاپور در رده نخست جای گرفته و پس از آن نیز تایپه پایتخت تایوان و زوریخ سوئیس جای دارند. بدترین وضعیت نیز متعلق به آنتاناناریو ماداگاسکار، آلماتی قزاقستان و بغداد عراق است. تهران در این مورد توانسته با امتیاز 62/ 6 رتبه 93 را اخذ کند. از نظر ترافیک، لایپزیگ آلمان، مونپلیه فرانسه و ساوتهمپتون بریتانیا برترین شهرها و دوحه قطر، کابل و کراچی بدترین شهرها بودهاند. تهران در این میان رتبه 126 را با امتیاز 55/ 8 داشته است. از نظر احساس امنیت، ابوظبی، اوزاکا و بوردو بهترین جایگاه و کاراکاس ونزوئلا، سانسالوادور و کابل بدترین شهرها بودهاند. در این رتبهبندی، تهران در رده 140 قرار داده شده است. از نظر میانگین روشنایی نیز دمشق، امان و ابوظبی برترین و منچستر، گلاسکو و هانوی بدترین شهرها بودهاند. ضمن اینکه تهران در رده 47 قرار دارد.
متغیرهای آلودگی
در بررسی آلودگی هوا، شهرهای میامی و سیاتل از آمریکا و ونکوور از کانادا بهترین وضعیت و ریاض، کراچی و لاگوس بدترین وضعیت را داشتهاند. رتبه تهران از این نظر 121 است و نکته جالب این است که در این 150 شهر، تا رتبه 72 اثری از شهرهای آسیایی حتی از کشورهای پیشرفته شرق آسیا دیده نمیشود! از نظر آلودگی صوتی، ابیجان پایتخت ساحلعاج، موناکو و بوردو بهترین وضعیت و لایپزیگ آلمان، ریکیاویک ایسلند و برن سوئیس بدترین وضعیت را دارند. تهران از این نظر رتبه 54 را دارد. در آلودگی نوری بهترین شهر آنتاناناریو پایتخت ماداگاسکار، ریکیاویک و جاکارتا و بدترین شهرها سنگاپور، منامه و دوحه هستند. تهران از این نظر رتبه 100 را دارد.
وضعیت مالی
در متغیرهای مالی، بررسی بیکاری نشان میدهد که پنومپنه کامبوج، دوحه و بانکوک در صدر و داکار سنگال و ژوهانسبورگ و کیپتاون از آفریقای جنوبی در قعر این متغیر جای دارند. تهران از نظر میزان بیکاری در این تحقیق در رده 126 قرار گرفته است. از نظر بدهی سرانه بندر سریبگاوان، نومآ و سئول در صدر قرار داشته و کاراکاس، آتن و بیروت در ته جدول جای دارند و جایگاه تهران نیز 107 است. از نظر امنیت اجتماعی شهرهای آتن و گواتمالا بهترین شرایط را دارند و شهرهای ابیجان و یائونده در ساحلعاج و کامرون بدترین شرایط را متحمل میشوند. در این میان، در این متغیر، تهران با امتیاز 3/ 1 و کسب رتبه ششم جهانی، بهترین شهر آسیایی این ردهبندی و یکی از بهترین شهرهای دنیا بوده است. از نظر قدرت خرید خانوار، مونیخ، لوکزامبورگ و سیدنی بهترین وضعیت را داشته و یائونده، داکا و کابل بدترین وضعیت را دارند. تهران در این میان با کسب امتیاز 77/ 7 در جایگاه 113 جهانی قرار داشته است.
متغیرهای مربوط به مردم
در آخرین بخش از متغیرهای مورد بررسی، وضعیت سلامت فیزیکی، روانی و برابری جنسیتی و نژادی در شهرهای مختلف به تصویر کشیده شده است. از نظر سلامت روانی، بهترین نمایندگان متعلق به قاره اروپا بودهاند و لوکزامبورگ، بوردو، گراتس و هانوفر از کشورهای لوکزامبورگ، فرانسه، اتریش و آلمان برترین شهرهای این متغیر را تشکیل دادهاند. این در حالی است که نمایندگان آفریقا و آسیا در قعر ردهبندی قرار گرفتهاند و این امر گویای تاثیرگذاری شرایط اقتصادی و پیشرفت کشورها در شکلگیری آرامش روانی و کاهش استرس نیز هست. شهرهای ابیجان، لاگوس، کابل و دهلینو بدترین شهرهای این فهرست را تشکیل میدهند و تهران نیز از نظر این متغیر در جایگاهی تقریبا متوسط، یعنی در رده 82 قرار گرفته است. از نظر سلامت فیزیکی نیز شهرهای اروپایی باز هم در صدر قرار دارند و ریکیاویک پایتخت ایسلند، موناکو و استکهلم سوئد، آمستردام و روتردام هلند، آنتورپ و بروکسل بلژیک و در نهایت سئول کرهجنوبی، 10 شهر برتر در این حوزه هستند. بدترین شهرها از این نظر نیز لاگوس، داکا، آنتاناناریو، کراچی و داکار هستند. در این میان تهران رتبه 115 را از این نظر کسب کرده است. از نظر برابری جنسیتی، به جز دو شهر ولینگتون و اوکلند از نیوزیلند، تا رتبه 33 هیچ نشانی از شهرهای آسیایی، آفریقایی و حتی آمریکایی دیده نمیشود! برترین شهرها در این حوزه ریکیاویک، ولینگتون، زوریخ و اسلو هستند و بدترین شهرها نیز عبارت است از: بغداد، کابل، دمشق، کراچی و درنهایت تهران. از نظر برابری نژادی، سه شهر از ایالات متحده آمریکا در صدر این فهرست قرار گرفتهاند: سیاتل، بوستون و سانفرانسیسکو. پس از این سه شهر نیز سه شهر سوئیسی ژنو، برن و زوریخ جای دارند. آمریکا با داشتن 6 نماینده از 10 شهر برتر در این خصوص عملکرد مناسبی در این مورد داشته است و بدترین وضعیت نیز در اختیار شهرهای آسیایی است: سئول بدترین شهر محسوب میشود و پس از آن نیز شهرهای کویت، مومبایی (بمبئی)، دهلینو، بنگلور و کلکته از هند جای دارند. پس از این شهرها نام شهرهای پیشرفتهای چون توکیو و اوزاکا نیز در میان 10 شهر با بیشترین نابرابری نژادی دیده میشود! تهران از این نظر در رتبه 135 از 150 شهر مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین هیچ شهری از اروپای غربی و آمریکای شمالی در یکسوم انتهایی، یعنی 50 شهر آخر از این نظر وجود ندارد.
اساس این رتبهبندی چیست؟
این ردهبندی بر اساس معیارهای گوناگونی انجام شده و با تجمیع امتیازات از هر یک از زیرشاخصها، رتبهبندی پایانی ایجاد شده است. این معیارها شامل 4 گروه متغیرهای شهری، آلودگی، وضعیت مالی و مردم است. در بخش شهری عناصری مانند تراکم، فضای سبز، حمل و نقل عمومی، ترافیک، احساس امنیت و میانگین ساعات روشنایی در طول سال لحاظ شدهاند و در بخش آلودگی نیز انواع آلودگی هوا، صوتی و نوری مورد بررسی قرار گرفتهاند. بخش وضعیت مالی شهرها شامل عناصری همچون بیکاری، بدهی سرانه، امنیت اجتماعی و قدرت خرید خانوار بوده و در بخش نهایی یعنی مردم نیز سلامت جسمی و روانی در کنار برابری جنسیتی و نژادی سنجیده شده است. در پایان با توجه به تمام متغیرهای یاد شده، نمرهای به هر شهر داده شده و رتبهبندی نهایی انجام گرفته است. بهترین وضعیت تهران در این تحقیق در زمینه امنیت اجتماعی بوده است و یکی از بدترین موارد متعلق به برابری جنسیتی است که باید مورد توجه خاصی قرار بگیرد. ضمن اینکه مواردی همچون ترافیک و آلودگی هوا نیز از مهمترین نکات در این میان بوده است که باید مورد توجه مسوولان امر قرار گیرد.
همواره شنیده و خواندهایم که استرس روی سلامت و زندگی ما اثر میگذارد، اما تاکنون چه حد به این مساله توجه کردهایم؟ چقدر به اینکه زندگی در شهر منجر به استرس، اختلالات روانی و فیزیکی ما شده است فکر میکنیم و برای رفع یا کاهش آنها چه اقداماتی انجام میدهیم؟ مطابق با گزارشی که از وضعیت استرس 150 شهر به تازگی منتشر شده، شهر تهران از نظر زندگی پراسترس در میان 10 شهر پایینی قرار گرفته است و این مساله قطعا نیاز به تغییراتی را در زندگی شهروندان گوشزد میکند. تغییراتی که اگر اصلاح نشود، جز آسیبهای اقتصادی و اجتماعی چیزی برجای نخواهد گذاشت و قطعا هر چه مدت زمان بیشتری طول بکشد، عوارض آن وخیمتر خواهد شد.
ازدحام و ترافیک
بسیاری از ما بهطور روزمره تجربه سوار شدن در خطوط مترو یا حملونقل عمومی را که با ازدحام و برخی مشکلات همراه است، شاهد هستیم و البته این تجربه منحصر به کشور و شهرهای ایران نیست. ساکنان شهری و کلانشهرها همگی با استرس روزانه زندگی در شهرهای پرازدحام و شلوغ و ترافیک ناشی از تردد جمعیت فراوان این شهرها آشنا هستند. با این همه، اگرچه این تجربه در تمام کشورهای دنیا مشاهده میشود، در بسیاری از شهرهای اروپایی و کشورهای پیشرفته برای مدیریت آن راهکارهایی اندیشیده شده است تا هزینههای اجتماعی، اقتصادی و سلامت ناشی از آن را کاهش دهد. عموما در کشورهای آسیایی بهخصوص منطقه غرب و جنوب آسیا، به دلایل مختلفی از جمله توسعه اقتصادی، شهرها بیشتر به تولید روی آوردهاند و هزینهای که برای سلامت روانی و فیزیکی افراد در اثر این کار بهوجود میآید، نادیده گرفته میشود.
امنیت اجتماعی و حس امنیت
حس امنیت یکی از مهمترین احساساتی است که در شهرهای بزرگ معمولا با تهدید بیشتری روبهرو است. امنیت اجتماعی نیز با توجه به هزینههای اقتصادی بالاتر و امکان از کارافتادگی و بروز سایر آسیبها در کلانشهرها عمدتا بیش از شهرهای کوچک مورد توجه قرار میگیرد. بیکاری، حاشیهنشینی و نابرابریهای مختلف از جمله عواملی هستند که میتوانند این حس امنیت را با مشکلاتی روبهرو کنند.
کمبود زمان
یکی از علل عمده این استرس عامل زمان است. کمبود این عامل که عمدتا در شهرهای بزرگ به چشم میخورد، سبب به وجود آمدن بیتابی و اضطراب میشود. هر چه زمانی که میگذارید بهای بالاتری داشته باشد و کمیاب باشد، استرس فرد بیشتر میشود اما هزینههایی که به سلامت فرد وارد میکند نیز بیشتر میشود. در این چارچوب هزینه فرصتی که فرد به ازای از دست دادن زمان در شهرهای بزرگ میپردازد، افزایش پیدا میکند و همین امر بر افزایش استرس وی در کنار عواملی مانند ترافیک، بیثباتی شغلی و بیکاری و نیز تورم و هزینههای بالاتر زندگی در شهرهای بزرگ موثر است.
از سرعت قدم زدن تا رشد اقتصادی!
تحقیقات انجام شده در شهرهای مختلف حاکی از این است که سرعت گام برداشتن در شهرها یکی از معیارهایی است که توسط چند روانشناس بهعنوان سنجهای از وضعیت شتاب و استرس یک شهر معرفی شده است. نظریههای اولیه معتقد بودند که افراد در شهرهای بزرگ سریعتر حرکت میکردند زیرا میخواستند از ازدحام شهری پرهیز کنند اما پس از آن، محققان نظر خود را در مورد این تئوری عوض کردند و نشان دادند که عامل اصلی این مساله عوامل اقتصادی است. طبق تحقیقات آنها بهرهوری اقتصادی با سریعتر شدن آهنگ زندگی رابطه مستقیمی دارد که بر سرعت کار و راهرفتن نیز تاثیر میگذارد. محققان معتقدند با بزرگتر شدن شهرها، نرخ دستمزد و هزینه زندگی افزایش مییابد و افراد هزینه فرصت بالاتری برای زمانشان قائل هستند.
سلامت روانی و فیزیکی
یک مطالعه دیگر در مناطق کلانشهری حاکی از آن است که استرس موجب بالا رفتن احتمال مبتلا شدن به فشار خون میشود و بیماریهای کلیوی و قلبی و عروقی را نیز افزایش میدهد. افزایش ضربان قلب، فشار خون و آزاد شدن هورمونهایی نظیر آدرنالین، نورآدرنالین و کریستول در جریان خون نیز از تبعات همین استرس است. برخی مطالعات حاکی از این هستند که زندگی شهری با افزایش ریشههای افسردگی، اضطراب و سایر روانپریشیها ارتباط دارد و در واقع محیطهای شهری این مسائل را تشدید میکنند. البته این موارد به وضعیت کاری، تاهل، وضعیت مهاجرت یا بومی بودن و برخی عوامل دیگر نیز بستگی دارد.
جمعبندی
با رشد جمعیت شهری، مساله شهرنشینی و سلامت روانی بهطور فزایندهای هر روز مهمتر میشود. بیش از نیمی از جمعیت جهان اکنون در مناطق شهری زندگی میکنند. انتظار میرود این میزان تا سال 2050، به دوسوم جمعیت جهان افزایش پیدا کند. این روند در ایران نیز رخ خواهد داد و موجب گسترش شهرهای کوچک و رشد شدید کلانشهرها خواهد شد که نیاز به مدیریت صحیح و مناسب را در این میان افزایش میدهد تا از افزایش استرس، بیماریهای روانی و فیزیکی و اثرات منفی روانی زندگی شهری جلوگیری کند.
بیش از نیمی از مردم جهان در شهرها زندگی میکنند و تمام نشانهها حاکی از آن است که شهرنشینی جمعیتهای بشری در دهههای آینده نیز شتاب خواهد گرفت. از برخی جهات، این موضوع خوب است. میتوان استدلال کرد که افزایش تراکم جمعیت در مراکز شهری بازارها و مراکز تولیدی بزرگی را به وجود میآورد و ممکن است میزان فروش و حجم بازار در این شهرها گسترش یافته و فعالیتهای اقتصادی را توجیه کند. این مساله میتواند در توسعه یک کشور نقش مهمی داشته باشد.
با این حال، برای بسیاری از ما فشار ناشی از ازدحام و افزایش جمعیت و مسالهای مانند تشدید ترافیک و مشکلات در حمل و نقل عمومی میتواند پیامدهای ناخوشایندی داشته باشد و این مساله در بسیاری از موارد بر شکلگیری فعالیتهای مختلف اقتصادی که به واسطه جمعیت کلانشهرها شکل گرفته است و دامنه وسیعی از مراکز خرید گرفته، تا تولیدات و تفریحات متنوع را در بر میگیرد، غلبه کند. نمیتوان انکار کرد که مساله افزایش جمعیت شهرها تبعات مثبت و منفی همانند آنچه گفته شد، با خود به همراه دارد و این مساله برای خانوارهای مختلف، متفاوت است.
صرف نظر از تمام این موارد، نمیتوان انکار کرد که زیستن به شیوه شهری نوین بر جسم و روان افراد تاثیر میگذارد. مدتها است که مطالعات جهانی نشان میدهند که نرخ بروز بیماریهای روانی در مراکز پرجمعیت شهری بیش از مناطقی همچون روستاها و شهرهای کمجمعیتتر است. بسیاری از مطالعات نیز نشان میدهند که افرادی که در شهرها متولد شده و رشد کردهاند، نرخ بالاتری از اختلالات اضطراب، افسردگی و روانپریشی دارند و این عوامل میتواند مستقل و بدون ربط به عواملی همچون تاریخچه خانوادگی و وضعیت اجتماعی- اقتصادی آنان باشد. به رغم پیچیدگیهایی که درخصوص این مساله و تبیین آن وجود دارد، مشخص است که عوامل ایجادکننده استرس در زندگی شهری در شیوع چنین اختلالاتی نقش مهمی دارند. در یکی از مهمترین مطالعاتی که در جهان انجام شده است، نشان داده شده که شهرنشینان در قیاس با روستانشینان نسبت به انتقادهای اجتماعی واکنش بیشتری نشان میدادند و این واکنشها در فعالیت مغزی آنها نیز که با استفاده از روشهای تصویربرداری مغزی قابل مشاهده بود، نمود پیدا میکرد. در این مطالعه، از مخاطبان خواسته شده بود که حسابهای ریاضی دشواری را هنگامی که به شدت به دلیل خطاهایشان مورد انتقاد قرار میگیرند، انجام دهند. ساکنان شهری فعالیت بیشتری در بخش آمیگدال (بخشی که مسوول تنظیم پاسخهای احساسی به رویدادها است) نسبت به روستاییان داشتند.
از یک سو انتظار میرفت که شهرنشینان به دلیل کارهای روزمره و زندگی در محیط پرتراکم نسبت به چنین مسائلی واکنش کمتری نشان بدهند، اما در واقع از سوی دیگر، خطراتی که در طول روز تمرکز را از بین میبرند در شهرها بیشتر رخ میدهند. همین مساله نشان میدهد که چرا در شهرها به ویژه کلانشهرها لزوم توجه به مسائلی همچون فراغت، فضای سبز و بهبود فضای زندگی وجود دارد. ما تنها به دلایل زیباییشناسانه به فضای سبز و تفریح نیاز نداریم، بلکه به دلیل اینکه آنها میتوانند روی روان ما و فشارهای عصبی شهری تاثیر مثبتی بگذارند نیز به آنها نیاز داریم. مساله جلوگیری از فشارهای روانی و کاهش استرس از سوی دیگری نیز اهمیت دارد و آن این است که فشارهای روانی علاوه بر اینکه میتوانند منجر به تهدیدی برای امنیت شهر و بیماریهای روانی شوند، روی بیماریهای فیزیکی نیز تاثیر میگذارند و علاوه بر از دست رفتن سرمایههای انسانی، هزینههای درمان را در یک شهر بسیار بالاتر میبرند. از جمله این فشارهای روانی و استرس که منجر به آسیبها و بیماریهای فیزیکی میشوند، افزایش بیماریهایی نظیر فشارخون و بیماریهای قلبی و عروقی همچون سکتهها است. این موارد اهمیت کاهش استرس را در میان شهروندان کلانشهرهای مختلف نشان میدهد و باید موجب شود مسوولان شهری دست به اصلاحاتی درخصوص بهبود وضعیت آنان بزنند. مهمترین این اقدامات را نیز میتوان در حوزههای خاصی مانند افزایش سلامت روانی و فیزیکی، کاهش بیکاری، مدیریت ترافیک و آلودگی و افزایش امنیت اجتماعی و امنیت عمومی دانست که منجر به کاهش استرس شهروندان خواهد شد.
در انتهای این گزارش نیز به سایر گزارشهای سال 2015 اشاره شده بود که مطابق با آنها شاخص قابلیت زندگی در این سال برای تهران از میان 140 شهر، 129 بود و این کلانشهر از نظر شاخص هزینه زندگی در میان 131 شهر بزرگ مورد بررسی، رده 62 (رتبه یک ارزانترین شهر بود) و از نظر از نظر رتبهبندی محیط کسبوکار از 82 شهر نمونه، جایگاه 81 را داشت. گزارش ایپسوس 2017 نیز که در خصوص شهرهای بزرگ جهان منتشر شده، به تهران امتیاز مناسبی نداده است. در این گزارش تهران از ایران و نایروبی از کنیا در ته جدول قرار گرفته و بهترین شهرها در مجموع شاخص این گزارش نیز نیویورک، ابوظبی، لندن، پاریس و سیدنی ذکر شدهاند. این گزارش که به بررسی 60 شهر مهم دنیا پرداخته است، بهترین شهر را برای زندگی زوریخ، سیدنی و ابوظبی دانسته و در زیرشاخص کسبوکار نیز بهترین شهر را نیویورک، ابوظبی و لندن عنوان کرده است.
این در حالی است که بهترین شهر برای بازدید پاریس ذکر شده و پس از آن نیز رم و نیویورک جای گرفتهاند. جمعبندی این گزارشها هر چند خالی از تورش نیست و ممکن است اشتباهاتی در آن و جمعآوری دادهها شکل گرفته باشد، اما نشان میدهد که این حجم از استرس به دلیل چه عواملی ایجاد شده است و بیش از آن لزوم کارهای بنیادین از سوی مقامات شهری را نشان میدهد. استرسهایی که ناشی از مواردی همچون وضعیت نامناسب کسبوکار و اشتغال، ترافیک، آلودگی و سایر عوامل فرهنگی و اجتماعی است که هرچند انباشت آن سالها طول کشیده است، اما لزوم مبارزه با آن برای پرهیز از پرداخت هزینههای کلان در آینده از همین اکنون حس میشود.
در روزهای گذشته گزارشی مبنی بر اینکه تهران یکی از پراسترسترین شهرهای جهان است، در یک بررسی منتشر شد. شاید مهمترین پرسشی که در این زمینه مطرح شده است این باشد که ریشه این استرسهای شهری چیست؟ واقعیت این است که پیش از این نیز گزارشهای دیگری در خصوص شاخصهای شهری تهران منتشر شده بودند که تا حدودی نگرانیها را در مورد توسعه شهری پایتخت ایران و تبعاتی که از توسعه نه چندان برنامهریزی شده آن حاصل میشود، افزایش میداد. برای مثال، در سال 2017 گزارش قابلیت زندگی جهانی از سوی اکونومیست منتشر که در آن شهرهای مختلفی در نقاط مختلف جهان مورد بررسی قرار گرفته بودند. در این گزارش، تهران در رتبه 127 از 140 شهر بررسی شده قرار داشت! با این حال یک مساله امیدبخش این بود که در دوره 5 سال اخیر، تهران با رشد 5 درصدی یکی از بهترین حرکتهای مثبت در میان شهرها را به سوی بهبود کلید زده بود که امیدواریم در آینده نیز ادامه پیدا کند. در این فهرست شهرهای ملبورن، وین، ونکوور، تورنتو و کالگری در صدر قرار داشتند و شهرهای دمشق، لاگوس، طرابلس و داکا نیز در انتهای جدول جای گرفته بودند. امتیاز تهران در این گزارش 8/ 50 ذکر شده بود.
این در حالی است که از نظر اکونومیست شهرهایی که امتیاز کمتر از 50 در این گزارش کسب کرده بودند، در بیشتر جنبههای زندگی شدیدا محدود هستند و در شهرهایی که امتیاز 50 تا 60 دارند، توانایی زندگی کردن اساسا محدود است. این امتیازدهی مبتنیبر پایداری (25 امتیاز و شامل متغیرهایی همچون شیوع جرائم، خشونت، وجود تهدید ترور، خطر درگیری نظامی و آشوب)، سلامت (20 امتیاز و شامل دسترسی به بهداشت فردی و عمومی و کیفیت آن)، فرهنگ و محیطزیست (25 امتیاز و شامل متغیرهای دما و رطوبت، ناخوشایندی آب و هوا برای مسافران، سطح فساد، محدودیتهای اجتماعی و مذهبی، سطح سانسور، در دسترس بودن ورزش و موارد فرهنگی، وضعیت غذا و نوشیدنی و کالاها و خدمات مصرفی)، آموزش (10 امتیاز شامل وجود داشتن آموزش خصوصی و کیفیت آن در کنار آموزش عمومی) و زیرساختها (20 امتیاز شامل کیفیت شبکه جادهای، ارتباطات داخلی و حمل و نقل عمومی، کیفیت مسکنهای موجود، آب و ارتباطات راه دور) بوده است. تمام این عوامل که بر قابلیت زندگی کردن در شهرها موثر هستند، در صورت نبود یا نامناسب بودن در ایجاد استرس نیز نقش دارند. از سوی دیگر، بررسی اکونومیست از امنترین شهرهای جهان در سال 2015 نشان میداد که از 50 شهر مورد بررسی، تهران در رتبه 49 قرار گرفته بود. در این فهرست تهران با 78/ 53 امتیاز تنها بالاتر از جاکارتا، پایتخت اندونزی قرار گرفته بود. در زیرشاخصهای این گزارش، تهران از نظر امنیت دیجیتالی در رده آخر قرار داشت، از نظر امنیت بهداشتی در رتبه 49، از نظر ایمنی زیرساختها در رده 43 و از لحاظ امنیت فردی در رتبه 47 قرار گرفته بود. این در حالی است که در طبقهبندی درآمدی این گزارش، تهران با درآمد سرانه 10 تا 30 هزار دلار (با دادههای سال 2013) در دسته پایینتر از متوسط و رتبه 46 قرار گرفته بود. تنها شهرهای دهلی و بمبئی از هند، هوشیمینه از ویتنام و جاکارتا از اندونزی از تهران درآمد سرانه پایینتری داشتند.