معجزه زیارت امام حسین (علیه السلام ) در ماه رجب

جلوه های خداوند متعال در تمام مکان ها و زمان ها وجود دارد و تمام عالَم، جلوه صفات باری تعالی است. با این حال برخی از اوقات، جلوه های ویژه ای متجلّی می شوند که متمایز از زمان های دیگر هستند.

ماه با عظمت رجب، از جمله اوقاتی است که جلوه های خداوندی را در جهات و ابعاد مختلف نمایان می کند. انتساب این ماه به خداوند متعال، دلیلی محکم بر این مطلب است. از پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله) نقل است که فرمودند: رَجَبٌ شَهرُ اللّهِ الأَصَمُّ، المُنيرُ، الَّذي افتَرَضَهُ اللّهُ عز و جل لِنَفسِهِ؛ رجب، ماه اَصَمّ و درخشان خداست؛ ماهى كه خداوند، آن را براى خود، واجب ساخته است.(1) در ادامه به برخی از نمونه های جلوه های ویژه الهی در این ماه عظیم اشاره می کنیم. باشد که به خوبی در این سطور و احادیث ذکر شده تأمّل کنیم!

ماه بزرگ لطف الهی

گرچه همیشه غرق در الطاف بی انتهای الهی هستیم؛ امّا خداوند متعال در ماه رجب، لطفی خاص نسبت به بندگان خود دارد. امام کاظم (علیه السلام) در فضیلت ماه مبارک رجب می فرمایند: رَجَبٌ شَهرٌ عَظيمٌ، يُضاعِفُ اللّهُ فيهِ الحَسَناتِ و يَمحو فيهِ السَّيِّئاتِ؛ رجب، ماه بزرگى است. خداوند در اين ماه، حسنات را مى افزايد و گناهان را مى زدايد.(2)
طبق این روایت، بهترین نوع استفاده از این ماه، تلاش برای افزودن کارهای نیک و نیز محو تمامی بدی هاست. تمرکز بر عادات اخلاقی و رفتاری، و تفکرات درونی بسیار مهم است، چرا که این ماه به همراه ماه شعبان المعظّم، مقدمه ای برای عروج در ماه مهمانی خداست و باید خود را برای نور رمضان، آیینه کرد.

سوار بر مَرکب شب شویم...

بهترین لحظه برای عبادت و راز و نیاز با خداوند متعال، شب و خصوصاً سحر است. عبادت شبانه به حدی در اوج انسان مؤثر است که خداوند متعال، عبادت شبانه را بر پیامبر خود واجب کرده و می فرماید: قُمِ الَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا* نِّصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً*أَوْ زِدْ عَلَيْه؛ به پا خيز شب را مگر اندكى، نيمى از شب يا اندكى از آن را بكاه، يا بر آن [نصف‏] بيفزاى(3) ‏ اثر مضاعف مناجات شبانه در ماه عظیم رجب، جلوه الهی دیگری از عظمت این ماه شریف است؛ چرا که پیامبر عظیم الشأن اسلام می فرمایند: إنَّ اللّهَ تَعالى نَصَبَ فِي السَّماءِ السّابِعَةِ مَلَكا يُقالُ لَهُ: الدّاعي، فَإِذا دَخَلَ شَهرُ رَجَبٍ يُنادي ذلِكَ المَلَكُ كُلَّ لَيلَةٍ مِنهُ إلَى الصَّباحِ: طوبى لِلذّاكِرينَ! طوبى لِلطّائِعينَ!؛ خداوند متعال، در آسمان هفتم، فرشته اى قرار داده است كه به آن، «داعى» مى گويند و چون ماه رجب فرا رسد، آن فرشته، هر شبِ آن ماه را تا صبح، ندا مى دهد : «خوشا بر ذاكران، خوشا بر طاعت كنندگان.»

معجزه زیارت امام حسین(علیه السلام)

از امام صادق (علیه السلام) نقل است که فرمودند: مَن زارَ قَبرَ الحُسَينِ عليه السلام أوَّلَ يَومٍ مِن رَجَبٍ، غَفَرَ اللّهُ لَهُ البَتَّةَ؛ هر كس قبر حسين (عليه السلام) را در نخستين روز ماه رجب زيارت كند، خداوند، حتما او را مى آمرزد.(4) افق بی انتهای عظمت امام حسین (علیه السلام)، منتهای جهت گیری مؤمنان است و همه، حضرت اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را مقتدای خود می دانند؛ لذا در ابتدای ماه عظیم رجب، بهتر است با زیارت آن حضرت، تجدید میثاقی دوباره با امام عاشقان داشته باشند. زیارت امام حسین(علیه السلام) وسیله ای است که هدف را بسیار نزدیک می کند و غفران الهی به زائر هدیه می شود. این است معجزه زیارت...! زائر، با این توشه، بهترین عروج را در این ماه عظیم خواهد داشت.

معتکف زرنگ

حدّاقل ایام اعتکاف، سه روز است که معتکف باید روزه بگیرد از سویی روایتی از امام کاظم (علیه السلام) نقل شده که می فرمایند: مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ تَبَاعَدَتْ‏ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛ هر كس يك روز از ماه رجب را روزه بگيرد، آتش دوزخ به فاصله صد سال راه از او دور مى‏ شود، و هر كس سه روز روزه بگيرد بهشت براى او واجب خواهد شد.(5)
از پیامبر خدا(صلّ الله علیه و آله) نقل شده است که فرمودند: دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الَّذِينَ‏ يَصُومُونَ‏ أَيَّامَ‏ الْبِيض‏؛ داخل در بهشت شدم و دیدم بیشتر اهل بهشت کسانی اند که در ایام البیض (13 تا 15 ماه) روزه می گرفتند.(6)
با جمع این سه نکته، مؤمن زرنگ می تواند با اعتکاف در سه روز سیزدهم تا پانزدهم این ماه شریف، چند هدف را با یک عبادت به دست آورد. این هم لطفی دیگر از سوی خدای مهربان، در این ماه!

پی نوشت:
1- الفردوس : ج ۲، ص ۲۷۴، ح ۳۲۷۴.
2- من لا يحضره الفقيه ؛ ج‏2 ؛ ص92.
3- مزمل، 2-4 مزّمّل .
4- هداية الأمة إلى أحكام الأئمة عليهم السلام؛ ج 5 ؛ ص486.
5- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص: 53 .
6- الجعفريات (الأشعثيات) ؛ ص59 .

چرا روز ظهور امام مهدی(عج) را نوروز می نامند؟

روز اول حَمَل - که اول بهار حساب شده است - روزی نو محسوب می شود؛ لیکن روز نو، منحصر به تجدید وضعیتی در طبیعت نیست.

نوروز از دیدگاه شیعه، روز ظهور امام زمان است.خبرگزاری مهر، گروه دین و اندیشه: «از لحاظ طبیعت، روز اول حَمَل - که اول بهار حساب شده است - روزی نو محسوب می شود؛ لیکن روز نو، منحصر به تجدید وضعیتی در طبیعت نیست. نوروز از دیدگاه شیعه، روز ظهور امام زمان است.»(۱)

«هرچند ما تا وقتی که از زندان غیبت رهایی نیابیم و عصر ظهور را درک نکنیم ، نمی‌توانیم عظمت آن روزگار پرشکوه را - که علم و آگاهی ، عدالت و توانایی سراسر گیتی را فرا می‌گیرد - به گونه کامل دریابیم و به روایاتی که از اجداد طاهرین امام (عج) در خصوص روزها و روزگار بعد از ظهور تمسک می جوییم: حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم: «بشارت باد شما را به مهدی، بشارت باد شما را به مهدی، بشارت باد شما را به مهدی، او خروج می‌کند در هنگامی که اختلاف و زلزله شدید مردم را فرا گرفته است. او زمین را از قسط و عدالت پر می‌کند همان گونه که از ظلم و جور انباشته شده باشد. قلوب بندگان خدا را سرشار از حالت عبادت و بندگی می‌کند و عدالتِ او همه آنان را فرا می‌گیرد.»(٢)

و از آن حضرت صلی الله علیه وآله وسلم: «در آخرالزمان به امّت من از سوی سلاطین آن‌ها گرفتاری شدیدی می‌رسد که کسی سخت‌تر از آن را نشنیده است ، به طوری که انسان پناهگاه و راه فرار از آن را نمی‌یابد.

پس خداوند مردی از عترت و اهل بیت من را به سوی آنان می‌فرستد که زمین را پر از قسط و عدالت می‌نماید همان گونه که از ظلم و جور پر شده باشد.

ساکنین زمین و آسمان او را دوست دارند و آسمان باران خود را می‌بارد و زمین گیاهان خود را می‌رویاند و چیزی از آن را در خود نگه نمی‌دارد.زندگی آنچنان خوشایند و سرورآفرین است که زندگان آرزو می‌کنند کاش مردگانشان [زنده]بودند . این آرزو به خاطر خوبی‌هایی است که خداوند در آن عصر به مردم زمین می‌نماید.»(٣)

در حدیث حذیفه بن یمان از پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم آمده است: «از خلافت و دولت او، اهل آسمان و زمین و پرندگان آسمان راضی خواهند بود.» (٤)

امیرالمؤمنین امام علی علیه السلام فرمود: «بدانید اگر شما از قیامگر مشرق (امام مهدی «ع») پیروی کنید، شما را به آیین پیامبر درآورد ... تا از رنج طلب و ظلم (در راه دستیابی به امور زندگی) آسوده شوید، و بار سنگین (زندگی) را از شانه‌هاتان بر زمین نهید.»(٥)

حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام می‌فرمایند:

«در حکومت حضرت مهدی علیه السلام ، درندگان با یکدیگر در صلح و آرامش خواهند بود.»(٦)

امام حسین علیه السلام: ««سرانجام در عصر ظهور هیچ فرد نابینا و زمین گیر و مبتلا باقی نمی‌ماند مگر آن که خداوند به وسیله ما اهل بیت بلا را از او برطرف می‌نماید.»(٧)

در روایتی که امام صادق علیه السلام از امام باقر علیه السلام ، از امام سجّاد علیه السلام نقل نموده‌اند تصریح شده است ، آن حضرت فرمودند: «هر گاه قائم قیام نماید ، خداوند مرض را از هر فرد مؤمن می‌برد و توانایی او را به سویش برمی‌گرداند.»(٨)

حضرت امام باقر علیه السلام : «هر کس قائم اهل بیت مرا درک کند و مریض باشد سالم می‌شود ، و کسی که دارای ضعف و ناتوانی است قوی می‌گردد.»(٩) 

امام باقر علیه السلام: «هر گاه قائم ما قیام نماید ، دست خود را بر سر بندگان خدا می‌گذارد و به این وسیله عقول آنان را جمع و متمرکز می‌سازد و اخلاق آنان را تکمیل می‌نماید.»(١٠)

حضرت امام صادق علیه السلام: «خداوند در این امّت مردی را به دستاورد و نتیجه می‌رساند که از من است و من از اویم . خداوند به وسیله او برکت‌های آسمان‌ها و زمین را جاری می‌سازد.

پس آسمان بارانش را می‌بارد و زمین روییدنی و بذرش را خارج می‌سازد ، حیوانات وحشی و درنده زمین امن - و رام - می‌شوند و زمین را سرشار از قسط وعدل می‌سازد همان گونه که از ظلم و جور پر شده باشد.»(١١)

«آسمانها بارانش را مثل ناودان فرو می فرستد و زمین همه ی روئیدنیهایش را بیرون می آورد و هیچ نباتی را ذخیره و احتکار نمی کند.»(١٢)

در آن روز زمین گنجهای پنهانش را آشکارمی کند و برکاتش را نمایان می سازد.»(١٣)

«در دولت امام مهدی(عج) آبها فراوان و نهرها امتداد می یابد و زمین خوردنیهایش را دو چندان ظاهر می کند و همه ی گنجهای پنهان استخراج می شود.»(١٤)

رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم: «او مردی از فرزندان حسین علیه السلام است..اسم او اسم من است ، پس در این هنگام پرندگان در آشیانه‌های خود و ماهیان در دریا شاد می‌شوند ، نهرها کشیده می‌شود و چشمه‌ها جاری می‌گردد و زمین دوچندان گیاه و میوه می‌رویاند ، سپس جبرائیل در مقدّمه (لشکر) آن حضرت و اسرافیل در میانه آن سیر می‌کنند ، پس زمین را از عدل و قسط پر می‌کنند همان گونه که از جور و ظلم پر شده باشد.»(١٥)

مفضّل به امام صادق علیه السلام عرض نمود: ای مولای من ؛ کسی از شیعیان شما بمیرد و به برادران دینی و به مخالفین خود قرض داشته باشد ، چه می‌شود ؟

امام صادق علیه السلام فرمودند :« اوّل کاری که مهدی علیه السلام شروع می‌کند این است که منادی محمدی در تمام عالم ندا می‌کند: «آگاه باشید هر کس یکی از شیعیان ما به او قرضی دارد آن را بگوید . تا آنجا که سیر و خردل را به صاحبش رد می‌کند تا چه رسد به مال‌های بسیار از طلا و نقره و زمین‌ها که آن‌ها را به مالکش می‌دهد.»(١٦)

امام صادق علیه السلام: «باهم در ارتباط باشید و به یکدیگر نیکویی کنید و باهم مهربانی نمایید ، سوگند به کسی که دانه را شکافته و روح می‌دمد ، حتماً زمانی بر شما فرا می‌رسد که احدی از شما جایی برای مصرف دینار و درهم خود نداشته باشد ، یعنی در زمان ظهور حضرت قائم علیه السلام جایی نمی‌یابد که پول خود را در آن مورد خرج کند ، زیرا به فضل خداوند و ولیّ او تمامی مردم بی‌نیاز خواهند بود.

گفتم : این چه زمانی خواهد بود ؟

حضرت فرمودند: آن زمان که شما امامتان را نیابید ، پس همین گونه خواهید بود تا زمانی بر شما طالع شود همان گونه که خورشید طلوع می‌کند ، این در زمانی خواهد بود که از هر زمان به ظهور آن حضرت بیشتر ناامید باشید.

پس بپرهیزید از این که شک کنید یا خود را به شک بیندازید ، شکّ‌ها را از خودتان دور کنید ، به راستی من شما را برحذر نمودم پس برحذر باشید . از خداوند توفیق شما و ارشاد شما را خواهانم.»(١٧)

منابع:
۱-پرتال امام خمینی (ره) ، گاهنامه شماره ۴ فروردین ماه۱۳۹۰
۲-دولت کریمه امام زمان (عج)، سیدمرتضی مجتهدی سیستانی ص۳۸به نقل از غیبت طوسی ص۱۱۱
۳-همان ص۳۹ به نقل از احقاق الحق ج۱۳ص۱۵۲
۴-جهانی سازی، عدالت اقتصادی و مهدویت، ناصر جهانیان صص۴۲-۳۸ به نقل از البیان ص۱۱۸
۶-عصر زندگی و چگونگی آینده انسان و اسلام ص۱۱۴ به نقل از بحار ج۵۱ ص۱۲۳
۷-بحار الانوار ج۵۲ ص۲۸۰
۸-همان ج۵۳ ص ۶۲
۹-غیبت نعمانی ص۳۱۷
۱۰-بحار ج۵۲ص۳۳۵
۱۱-غیبت طوسی ص۱۱۵
۱۲-دولت مهدی سیرت مهدی، مصطفی دلشاد تهرانی ص ۴۶۴ به نقل از بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۷۸
۱۳-همان به نقل از بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۵
۱۴-همان به نقل از منتخب الاثر، ص ۴۷۲ 
۱۵-دولت کریمه امام زمان (عج)ص۹۴ به نقل از بحار ج۵۲ ص۳۰۴
١٦-همان ص۱۰۸به نقل از بحار ج۵۳ص۳۴
۱۷-غیبت نعمانی ص۱۵۰

منبع : خبرگزاری مهر

کتاب زیبای هنر رضایت از زندگی

تالیف عباس پسندیده

خداوند از خلقت انسان هدفی را اراده کرده و جالبست که آفرینش او هدف بسیاری خلقتهای دیگر شده است اگر هدف ،کمال و رسیدن به خداست پس باید از گذرگاه دنیا بخوبی عبور کرد و روش درست زیستن را آموخت و بدرستی به کار بست اینجاست که بحث رضایتمندی از زندگی مطرح میشود و بدنبالش موفقیت چنین فردی، گرچه آن زندگی مصایب و مشکلاتی داشته باشد.

مزیت این کتاب اینست که ورای فرمولهای صاحب نطران علوم انسانی این موضوع را از دیدگاه آفریدگار مهربان و اهل بیت علیهم السلام (آیات و روایات) بررسی نموده که بایستی مورد مداقه و تعمق خوانندگان محترم واقع شود...

دانلود کتاب از فایل پیوست

عید نوروز، عید ولایت امیرالمومنین

روز غدیر خم در سال دهم هجری متقارن با روز عید نوروز بود که بدین جهت نزد شیعه، عید نوروز تقدسی خاص یافته است و یادآور عید ولایت امیرالمومنین(علیه‌السلام) است.

روزگار مدیدی است که نوروز، علاوه بر ماهیت جشن ملی، رنگ و بوی جشن مذهبی نیز به خود گرفته است؛ خصوصا پس از آنکه تشیع در ایران رو به فزونی گرفت. از عصر صفوی به بعد، این جشن مذهبی نام عید را به خود گرفت و از اعیاد مقدس اسلامی و مذهبی به شمار آمد. عمده دلیل این امر به خاطر آن است که در سال دهم هجری قمری، روز غدیر متقارن با روز نوروز بود و در واقع روز نصب امیرالمومنین(علیه‌السلام) به ولایت و خلافت و امامت، در نوروز اتفاق افتاده است. و از آن‌رو که مهمترین عید شیعیان یعنی عید غدیر با روز نوروز تقارن زمانی یافته بود، این روز برای شیعیان نوعی تقدس یافته است. برای اثبات انطباق روز غدیر با روز نوروز در سال دهم هجری شواهد مختلفی وجود دارد.

شاهد اول: محاسبات تاریخی و تقویمی

یکی از شواهد این مساله، محاسبات تاریخی است؛ چنانکه برخی از تاریخ‌شناسان و منجمان نیز چنین محاسباتی انجام داده و وقایع تاریخی صدر اسلام را که بر اساس تاریخ قمری بیان شده بود به تاریخ شمسی نیز استخراج کردند و بیان کردند که فلان واقعه در چه روزی از سال شمسی اتفاق افتاده است. چنانکه علامه شعرانی از زیج محمد شاه هندی، تقارن روز غدیر و نوروز را استخراج نموده است.[1]

شاهد دوم: وجود روایات متعدد

شاهد دیگر بر انطباق روز غدیر و نوروز در سال دهم هجری، روایاتی است که بر تقارن نوروز و غدیر صحه گذاشتند.
امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «... روز نوروز، روزی است كه رسول الله (صلی‌ الله‌ علیه‌ و آله) فرمود تا اصحابش‌ با اميرالمؤمنين (عليه‌ السلام) بيعت كنند.»[2]
در روایت دیگری امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «روز نوروز، همان روزی است که پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در غدیر خم برای امیرالمومنین(علیه‌السلام) عهد [بیعت] گرفت و مسلمانان به ولایت ایشان اقرار کردند و خوشا به حال کسی که بر این عهد ثابت قدم ماند و وای بر کسی که این عهد را شکست.... هیچ نوروزی نیست، جز این‌که ما در این روز انتظار فرج را داریم.»[3] 

شاهد سوم: اعمال متشابه

یکی از چیزهایی که می‌توان به عنوان موید برای تقارن دو روز غدیر و نوروز به آن اشاره کرد، این است که برای روز عید غدیر و روز نوروز، اعمالی شبیه به‌هم ذکر شده است؛ مثلا برای هر دو روز، روزه و غسل و پوشیدن لباس پاکیزه و انعام و اطعام و خواندن زیارت امیرالمومنین(علیه‌السلام) و رفتن به زیارت ایشان و نیز لعن بر دشمنان حضرت و صله رحم و اظهار شادی و سرور و استفاده از بوی خوش و مصافحه کردن و صله و هدیه دادن و ... مستحب شده است.[4] این تشابه اعمال، یکی دیگر از شواهد تقارن روز غدیر با روز نوروز در سال دهم هجری است.
تقدس روز نوروز به عنوان عید، در نزد شیعیان به خاطر آن است که در این روز، واقعه غدیر اتفاق افتاد و از این‌روست که در نزد امامان شیعه، این روز، به عنوان روز مقدسی اعلام شده و برای آن اعمال متعدد و بسیاری همانند روز غدیر نقل کرده‌اند. این تقدس و توجه به این روز تا بدانجاست که وقتی برای امیرالمومنین(علیه‌السلام) در روز نوروز هدیه و شیرینی‌ای آوردند و به حضرت گفتند که این برای روز نوروز است حضرت در جواب آنها فرمود: «نوروزنا کل یوم؛ همه روزها برای ما نوروز است.»[5] و یا در حدیث دیگر آمده است که فرمود: «اصنعوا لنا کل یوم نیروزاً؛ برای ما هر روز را نوروز قرار دهید.»[6] حضرت در این سخنش علاوه بر امضا و مشروعیت بخشیدن به چنین روزی، به نوعی به اهمیت و تقدس این روز نیز اشاره فرمودند.
بنابراین شایسته است که شیعیان و مریدان اهل بیت(علیهم‌السلام) به ایام عید نوروز، تنها به عنوان شروع انقلاب بهاری و جشن باستانی نگاه نکنند؛ بلکه این روز را به عنوان یک عید مقدس ملی مذهبی گرامی بدارند و مقدس بشمارند.

پی‌نوشت:
[1]. دمع السجوم ترجمه نفس المهموم، مترجم: علامه ابوالحسن شعرانی، ص202، متن کتاب؛/ ر.ک: مقاله «نوآوری های علمی علامه شعرانی(ره)»، مجله  معارف، دی 1387، شماره 62، متن مقاله؛/ و کتاب «تقارن تاریخی غدیر خم با نوروز»، محمدرضا شریفی، مرکز غدیرستان کوثر نبی(ص)،1390، ص12-14، متن کتاب؛/ وگاهشماری هجری قمری، رضا عبداللّهی، تهران، انتشارات امیر کبیر، تهران، 1375ش.
[2]. «...عن معلى بن خنيس قال: دخلت على الصادق جعفر بن محمد(عليه‌السلام) يوم النيروز فقال(عليه‌السلام) أتعرف هذا اليوم قلت جعلت فداك هذا يوم تعظمه العجم وتتهادى فيه فقال أبو عبدالله الصادق(عليه‌السلام) والبيت العتيق الذي بمكة ما هذا إلا لأمر قديم أفسره لك حتى تفهمه قلت يا سيدي إن علم هذا من عندك أحب إلي من أن يعيش أمواتي وتموت أعدائي فقال يا معلى إن يوم النيروز .... هو اليوم الذي أمر النبي صلى الله عليه واله أصحابه أن يبايعوا عليا(عليه‌السلام) بإمرة المؤمنين وهو اليوم الذي وجه النبي صلى الله عليه واله عليا عليه السلام إلى وادي الجن يأخذ عليهم البيعة له وهو اليوم الذي بويع لأمير المؤمنين عليه السلام فيه البيعة الثانية....». عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، محمد بن زين الدين‏ ابن أبي جمهور‏، محقق: مجتبى عراقى، قم، دار سيد الشهداء للنشر، 1405ق‏، ج3، ص41، ح117؛/ و بحار الأنوار، محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بیروت، دار إحياء التراث العربی، 1403ق‏، ج56، ص92.
[2]. «عَنِ الصَّادِقِ(علیه‌السلام)‏ أَنَّ یَوْمَ النَّیْرُوزِ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی أَخَذَ فِیهِ النَّبِیُّ ص لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع الْعَهْدَ بِغَدِیرِ خُمٍّ فَأَقَرُّوا لَهُ بِالْوَلَایَةِ فَطُوبَى لِمَنْ ثَبَتَ عَلَیْهَا وَ الْوَیْلُ لِمَنْ نَکَثَهَا...مَا مِنْ یَوْمِ نَوْرُوزٍ إِلَّا نَحْنُ نَتَوَقَّعُ فِیهِ الْفَرَج‏». عوالی اللئالی، پیشین، ج3، ص41، ح116؛/ و بحار الانوار، پیشین، ج37، ص108.
[3]. برای اعمال مخصوصه روز نوروز رجوع شود به: رساله نوروزیه، عزیز الله امامت کاشانی، کاشان، مجمع متوسلین به آل محمد، چاپ دوم، 1378ش، ص39؛/ اعمال روز غدیر در مفاتیح الجنان و برخی کتب اعمال السنة آمده است. ر.ک: آداب و اعمال روز غدیر.
[4]. من لا يحضره الفقيه‏، محمد بن على‏ بن بابويه(م381ق‏)، محقق: على اكبر غفارى، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏،‏ 1413ق‏، ج3، ص300، ح4074.
[5]. همان، ج3، ص300، ح4073.

منبع:
رهروان ولایت

برنامه های جایگزین و مفرح زمانی که سفر نمی رویم

نوروز 97 را نه با باربندهای پر از چمدان در جاده بلکه با دوچرخه سواری در پارک های مختلف شهرتان، با قدم زدن در بوستان هایی که فقط اسمشان را شنیده بودید می خواهید آغاز کنید و این تحولی بزرگ برای آغاز یک سال جدید است.

تعطیلات نوروز همگام با خود، لیستی از برنامه هایی که امروزه در جامعه به صورت برنامه های همه جانبه مردم در کشور شده است، به همراه دارد. سوای از دید و بازدید که سنت اصلی در تعطیلات نوروز بوده، مسافرت ها داخلی و امروزه خارجی نیز به آن اضافه شده است. تورهایی که از چندین ماه قبل از شروع تعطیلات، کشورهایی که اصلا در آنجا با عید نوروز و آداب و رسوم آن بیگانه است  را به مسافران نورزوی پینشهاد می کنند.

دکتر امیر محمد شهسوارانی روانشناس خانواده و جامعه شناس، در ارتباط با شکل سفرهای عید نوروز می گوید: «سفرها را می توانیم به دو بخش تقسیم بندی می کنیم،  برخی از سفرها طولاتی مدت که در سقف بیش از یک روز و برخی از سفرها کوتاه مدت کمتر از یک روز هستند. از نظر بعد جغرافیایی و مکانی هم می توانیم آنها را به سفرهای دورن شهری و برون شهری و سفرهای داخلی و خارجی تقسیم بندی کنیم. خانواده ها برای سفر رفتن ویژگی های زیادی را باید در نظر داشته باشند. اینکه همراه چه کسانی بروند؟ هزینه های سفر چگونه باشد؟ نظر و علاقه همسران برای سفر رفتن چگونه است؟  چگونگی سفر رفتن، مدت زمان و شکل برگشت مدت رفتن و برگشت و.. که از جنبه های عمده در سفر است. برخی از سفرها لاجرم باید انجام شوند به خصوص برای کسانی که در شهرهای دیگر مشغول به کار هستند و خانواده شان در شهری دیگر سکونت دارند و  برای تعطیلات می خواهند به خانواده خود سر بزنند. همچنین در سفر  چشم و هم چشمی را نمی نمی توان نادیده گرفت. اینکه اگر به سفر نرویم از دیگران عقب  افتاده ایم.»

آنچه از دیرباز برای عید نوروز متصور بوده است، دید و بازدیدهای اقوام و خانواده و دوره ای برای تفریح و فراغت از کار بوده است. اما همانند سایر موارد که از فرهنگ های دیگر کشورها، ایران استفاده کرده است، پیاده کردن برنامه سفر در کشورهای مسیحی با نزدیک شدن به تعطیلات کریسمس مردم برای تفریح به مناطق مختلف سفر می کردند. در ایران نیز  تعطیلات چندین روزه نوروزی باعث شده است تا میزان مسافرت ها در این بازه زمانی افزایش بیابد. البته فرهنگ سفر در عید فضای رقابتی در بین اقوام و دوستان بوجود آورده است که همگان به هر شکلی شده حداقل یک مسافرت کوتاه سه چهار روزه را در برنامه های عیدانه خود بگنجانند.

قرعه کشی برنامه های عید
خانواده هایی که به دلایل مختلف شهر خود را در تعطیلات نوروز به سفر ترجیح می دهند. همسران، یا خانواده هایی که دارای فرزندان کودک، نوجوان و یا حتی جوان هستند، و یا والدینی که فرزندانی درخانه ندارند، هر کدام متناسب با شرایط و اوضاع خود می تواند یک نوروز متفاوت را برای خود رقم بزنند. و یا خانواده هایی که در نیمه اول عید مشغول به کار و نیمه دوم تعطیل هستند و بالعکس، مدت چند روزه ای از تعطیلات را در شهر خود می گذرانند.

آنچه که در اینجا مهم است اینکه هر کدام از اعضای خانواده برنامه های مختلفی را ممکن است داشته باشد که تمایل دارد در عید آنها را انجام دهد. برای آنکه خانواده هادر ارتباط با فعالیت ها در تعطیلات اختلاف نظرهایشان را بتوانند مدیریت و کنترل کنند بهتر است در یک دورهمی خانوادگی ابتدا هر کسی لیست برنامه های خود را یادداشت کنند. سپس برنامه هایی که در بین اعضای خانواده مشترک است را در یک لیست مشترک یادداشت و به آن نمره بدهند،  برنامه های که نمره بالای 80 بگیرند در خط مقدم برنامه های نوروزی قرار بگیرند و توسط خانواده اجرا شوند. در ارتباط با روز و تاریخ برنامه ها با همسران  و فرزندان خود به تفاهم برسید. البته همیشه  برخی از احتمالات را در نظر بگیرید و با علم به آنها برنامه ریزی کنید.

در شهرهای بزرگ و کوچک کشور، هزاران جاذبه تفریحی و دیدنی وجود دارد که مردم آن شهرها از وجود آن بی خبر و یا تا کنون از این مناطق دیدن نکرده اند. تعطیلات نوروزی زمان مناسبی برای کشف این جاذبه های گردشگری در شهر خودتان است. پارک ها، مناظر طبیعی، بوستان های علمی مختص کودکان، موزه های تاریخی و هنری، تئاتر، فیلم های سینمایی که بتوان با همه اعضای خانواده دید، بازارچه های محلی و سنتی، مناطق تاریخی موجود در شهرتان یا روستاهای اطراف، در برخی از مناطق کشور امامزاده های مختلف و گاهی حتی انجام برخی از ورزش ها و  .... همگی می توانند در این برنامه نوروز قرار بگیرند.

 همیشه لازم نیست که برای در اصطلاح پیک نیک رفتن، جوجه و سیخ کباب برداشت، یک مختصر غذای کم برای دیدن از اماکنی که تا کنون آن را ندیده اید برای یک گردش نیم روزه کافی است. حتی می توانید برخی از برنامه های خود را به سایر دوستان یا اقوام که به مسافرت نرفته اند نیز اعلام کنید و گاهی گروهی و فامیلی به تفریح بروید.

دکتر شهسوارانی به خانواده هایی که تعطیلات نوروز را در خانه ترجیح می دهند، پیشنهاد می کند که: « برنامه ریزی به صورت برنامه های ترکیبی- ترتیبی پیشنهاد می شود. فعالیت های مطالعاتی، شعرخوانی که به صورت انفرادی نباشد و مطالعات گروهی باشد. کیفیت و نحوه برنامه ریزی ترکیبیريال  برخی در منزل و یک بخشی خارج از آن، بخشی فردی و برخی خانوادگی و حتی برخی با  سایر خانواده ها باشد. باتوجه به تعطیلات فعالیت های ورزشی را هم در برنامه بگنجانیم. رفتارها و اتفاقات و فعالیت های این روزها بشتر صورت اشتراکی و اجتماعی داشته باشد. والدین برنامه های بچینند که شامل اشتراک اجتماعی و رفتار سودمند اجتماعی باشد.

حتی می توانند  در طبیعت اطراف شهرشان برای حفظ محیط زیست خود زباله ها را در طبیعت جمع آوری کنند.  گاهی همین که در طبیعت باشند و یاد بگیرند که  به محیط های طبیعی کمترین آسیب ر ا برسانند می تواهند یک رفتار سودمند باشد. . به بزرگان فامیل و سالمندانی که اطرافشان هستند  به صورت خیریه ای کمک کنند.  حتی می توانند از اماکن خیریه ای مانند سایر اماکن تارذیخی، موزه، سینما که دیدن می کنند، مراجعه و این امر به رشد همبستگی اجتماعی کمک می کند.
خانواده ها  بسیار مهم است که حتی برای زمان های بی برنامه خود برنامه داشته باشند.

خانواده های ایرانی نوروزتان سر سبز.....

بارش رحمت الهی به صورت اختصاصی

در بین ایام سال روزها و ماه هایی وجود دارد که سرعت پذیرایی و ریزش رحمت الهی دو چندان می شود و انسان را غرق در رحمت و مغفرت الهی می کند. به طوری که گویی انسان به صورت vip مورد پذیرش الهی قرار می گیرد.

اگر انسان با دیده ی بصیرت و آگاهی به زندگی خود بنگرد متوجه خواهد شد در تمام عمر خویش، زیر بارش رحمت الهی قرار دارد. نعمت های مادی و معنوی که زندگی بدون آنها غیر ممکن و طاقت فرسا خواهد بود. در بین ایام سال روزها و ماه هایی وجود دارد که سرعت پذیرایی و ریزش رحمت الهی دو چندان می شود و انسان را غرق در رحمت و مغفرت الهی می کند. به طوری که گویی انسان به صورت vip مورد پذیرش الهی قرار می گیرد. یکی از این ایام  پر خیر و برکت ماه رجب است، ماه با فضیلتی که (حتى) در زمان جاهليت به آن احترام مى‏ گذاردند.[1]

ماه رجب و پذیرایی خاص الهی

در عالم هستی رازهایی نهفته است که حقیقت و چیستی آنها برای انسان خاکی روشن نیست، یکی از این اسرار مهم، پذیرایی خاص الهی در ماه مبارک رجب است، در منابع اسلامی روایات فراوانی در اهمیت این ماه الهی وجود دارد که انسان را متحیر و مشتاق بهره گیری از آن می کند.

در روایتی بسیار زیبا و ارزشمند از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) نقل شده است که فرمودند: «رَجَبٌ شَهرُ اللّه ِ (الأصَبُّ)، يَصُبُّ اللّه ُ فيهِ الرَّحمَةَ على عِبادِهِ؛[2] رجب ماه ريزان خداست ؛ خداوند در اين ماه رحمت[خود] را بر بندگانش فرو مى ريزد.»
همچنین در منابع روایی جناب راوندى- به نقل از ابن عبّاس-: آورده است: «ماه رجب كه فرا رسيد، پيامبر خدا، مسلمانان را دور خود جمع كرد و ميان آنان به سخنرانى پرداخت، خدا را حمد و ثنا گفت و از پيامبران پيشين، ياد كرد و بر آنان، درود فرستاد. سپس فرمود: «اى مسلمانان! ماه بزرگ و مباركى بر شما سايه افكنده است و آن، ماهى سرشار از رحمت است. در اين ماه، رحمت بر كسى فرو مى‏ ريزد كه او را بندگى كند، نه بر بنده مشرك، و نه بر كسى كه در اسلام، بدعت‏ گذار است.»[3]

فرشته جارچی در ماه رجب

در بین انبوه روایاتی که گویای اهمیت و جایگاه ماه رجب است، یک روایت خاص وجود دارد که انسان های گنهکار و پشیمان را امیدوار بخشش و مناجات و ارتباط با خدا در این ماه خاص می کند.
در منابع روایی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) نقل شده است: «خداوند در آسمان هفتم، فرشته ‏اى گماشته است كه به آن، «داعى» گويند، و چون ماه رجب فرا رسد، آن فرشته هر شبِ آن ماه را تا صبح، ندا مى ‏دهد: «خوشا بر ذاكران! خوشا بر طاعت كنندگان!.»، خداوند نيز مى ‏فرمايد: «من، همنشين كسى هستم كه با من، همنشين باشد، و مطيع كسى هستم كه اطاعتم كند، و آمرزنده كسى هستم كه از من آمرزش بخواهد. ماه، ماه من است و بنده، بنده من و رحمت، رحمت من. هر كه مرا در اين ماه بخواند، پاسخش مى‏ گويم، و هر كه از من[چيزى‏] بخواهد، عطايش مى ‏كنم، و هر كه از من هدايت جويد، راه ‏نمايش خواهم بود. اين ماه را رشته‏اى‏ (ريسمانى) بين خودم و بندگانم قرار داده ‏ام. هر كس به اين رشته (ريسمان) چنگ زند، به من مى ‏رسد.»[4]

سوغاتی های فوق العاده ماه رجب

آن دسته افرادی که وقت را غنیمت شمرده و به جایگاه و اهمیت ماه رجب معرفت و آگاهی پیدا کردند، بهترین توشه و سوغاتی را از این ماه رحمت قسمت خود کردند، سوغاتی های فوق العاده ای که عارفان طریق الی الله یک سال تمام را به انتظار حلول این ماه شریف نشسته اند.

1- نجات از جهنم و جواز ورود در بهشت: از جمله روایات امیدوار کننده ای که در منابع روایی گویای اهمیت ماه رجب است، روایاتی است که اهمیت روزه داری را در این ماه به بندگان خدا یادآور می شود.
در اهمیت روزه داری در این ماه شریف همین بس که در منابع روایی از پیامبر گرامی اسلام (صلی لله علیه و اله) نقل شده است: «ماه رجب، ماه برگزيده خدا از ميان ماه ‏هاست و آن، ماه خداست. هر كس ماه رجب را بزرگ بدارد، فرمان خدا را بزرگ داشته است و هر كه فرمان خدا را بزرگ بدارد، [خدا] او را وارد بهشت ‏هاى پُرنعمت مى ‏كند و رضايت بزرگ ‏ترِ خويش را براى او واجب مى‏ سازد.»[5]
و یا اینکه جناب صدوق در کتاب ثواب اعمال و عقاب اعمال از موسی بن جعفر (علیه السلام) نقل می کند: «كسى كه يك روز در ماه رجب روزه بگيرد، آتش جهنّم به اندازه يك صد سال از او فاصله مى ‏گيرد، و كسى كه سه روز (در اين ماه) روزه بگيرد، بهشت براى او واجب مى ‏شود.»[6]
2-چند برابر شدن حسنات و محو شدن گناهان: عبادت و بندگی در این ماه خدا، و طلب عفو بخشش از باری تعالی، از اهمیت و ارزش صد چندان برخوردار است، چرا که بنا به آموزه های روایی در این ماه حسنات چند برابر می شود و در مقابل روزه داری و ارتباط با خدا گناهان بخشیده می شود؛ کما اینکه جناب صدوق از موسی بن جعفر(علیه السلام) نقل می کند: «رجب ماه عظيمى است، كه خدا حسنات را در آن دو چندان مى‏ سازد، و گناهان را در آن محو مى‏ كند.»

پی نوشت:
[1].ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص54.
[2]. عيون أخبار الرضا (علیه السلام): ج‏2، ص71، ح331.
[3]. بحار الأنوار، ج‏94، ص47، ح33.
[4].إقبال الأعمال، ج‏2، ص628.
[5]. كنزالعمّال: ج 12 ص 323 ح 35217. «خِيَرَةُ اللَّهِ مِنَ الشُّهورِ شَهرُ رَجَبٍ، وهُوَ شَهرُ اللَّهِ، مَن عَظَّمَ شَهرَ رَجَبٍ فَقَد عَظَّمَ أمرَ اللَّهِ، ومَن عَظَّمَ أمرَ اللَّهِ أدخَلَهُ جَنّاتِ النَّعيمِ، وأَوجَبَ لَهُ رِضوانَهُ الأَكبَرَ»
[6]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال،  ص53. «مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ تَبَاعَدَتْ‏ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّة»

انگیزه عاملی مهم در یادگیری الکترونیکی(1)

آشنا شدن با مفهوم انگیزه و شناختن انواع آن، کمک بسیاری در شناختن سریع تر افراد می کند. در حوزه آموزش انگیزه پیشرفت از اهمیت بالایی برخوردار است. تفاوت در انگیزه هر فرد بر میزان فراگیری او نیز تاثیر می گذارد.

انگیزه به حالت ها و رفتارهای درونی یک فرد گفته می شود  كه موجب می شود فرد به سوی انجام کاری تشویق شده و آن را به جدیت پیگیری کند.

انگیزه عامل بسیار مهم و اغلب مهم ترین شرط یادگیری است. تمامی عواملی که در اطراف هر فردی وجود دارد می توانند بر انگیزه فرد برای یادگیری تاثیر بگذارند. این عوامل ممكن است شامل:

ویژگی های یادگیرنده

برنامه های درسی

ویژگی های اساتید

شرایط و ویژگی های محیط آموزشی

عوامل محیطی و ... باشد.

در صورتی كه فراگیران به این روش انگیزه نداشته باشند و شوقی نسبت به یادگیری از این طریق نداشته باشند علاوه بر این كه خود در بحث آموزش سریع پیش نمی روند بلكه بر روی موارد دیگر هم چون طراحان محتوا و تدریس كنندگان نیز تاثیر گذاشته و سبب كندی آن ها در كار می شوند.

انگیزه یكی از مهم ترین عواملی است كه رفتار یادگیرندگان را در آموزش الکترونیکی تحت تأثیر قرار می دهد چرا که تغییرات کوچک حتی در محیط آموزشی نیز می تواند بر این موضوع تاثیر داشته باشد.

داشتن انگیزه به فرد در یادگیری و انجام کارهایی که نمی تواند با دیگران در ارتباط فیزیکی باشد کمک می کند چرا که ارتباط چهره به چهره در انجام هر چه بهتر کارها تاثیر به سزایی می گذارد.

داشتن انگیزه مثبت به فرد این توانایی را می دهد تا با محیط های مجازی و الکترونیکی بیشتر کنار بیاید و در همین محیط نیز بتواند به خوبی کارها و فعالیت های خود را گسترش و بهبود بخشد.

به نوعی می توان انگیزه را نوی محرک دانست که حتی می تواند بر تفکرات فرد نیز اثرگذار باشد.

در زمینه یادگیری الکترونیکی فرد باید انگیزه بیش تری از خود نشان دهد چرا که در محیط هایی که به تعبیری سنتی هستند هر نوع عاملی از رقابت گرفته و یا چشم و هم چشمی می تواند زمینه ای برای بروز انگیزه باشد اما در یادگیری الکترونیکی این مسایل وجود ندارد.

انگیزه بر رفتارها و فعالیت های مختلف تحصیلی و ویژگی های شخصیتی افراد نیز تاثیرگذار است. به عبارت دیگر، بین افرادی كه از انگیزه پیشرفت بالایی برخوردارند و افرادی كه انگیزه پیشرفت درآنان پائین یا ضعیف است، تفاوت های بسیاری مشاهده می شود.

در نگاه کلی تر می توان تاثیر انگیزه بر روی افراد را به صورت زیر دسته بندی نمود. دانش آموزانی كه دارای انگیزه بالایی برای  پیشرفت هستند در مقایسه با كسانی كه انگیزه پیشرفت آن ها ضعیف است مدت طولانی تر برای انجام تكالیف و یا فعالیت هایشان تلاش می كنند.

دانش آموزان دارای انگیزه پیشرفت بالا، موفقیت را به تلاش و كوشش و شكست خود را به كمبود تلاش ها می دانند در مقابل افرادی كه انگیزه پیشرفت در آنان ضعیف است، عامل  شكست یا موفقیت را توانایی و استعداد، دشواری تكالیف یا مسائل یا شرایط محیطی و خارجی دیگر، نه تلاش، نسبت می دهند.

یادگیرندگانی كه انگیزه پیشرفت بالایی دارند برای موفقیت تلاش می كنند و انتظار موفقیت دارند این انتظار به تقویت اعتماد به نفس آنان كمك می كند. از طرف دیگر هر گونه موفقیت، قدرت پیشرفت را در آنان بیشتر می كند و رسیدن به موفقیت بعدی را آسان می كند.

انگیزه عامل بسیار مهم و اغلب مهم ترین شرط یادگیری است اهمیت آن در بیش تر موارد از هوش نیز بیش تر می باشد و در حقیقت روان شناسان معتقدند كه انگیزه پایه اساسی یادگیری است.

آن ها حتی معتقدند كه در صورت نبودن انگیزه كافی برای آموختن، یادگیری به نوعی امكان پذیر نیست. مسایل انگیزه یادگیرندگان در آموزش تأثیربسزایی بر عملكرد تحصیلی افراد دارد.

 در میان یادگیرندگان افرادی یافت می شوند كه با استعداد كم، پیشرفت قابل توجهی دارند و افرادی نیز هستند كه با وجود استعداد زیاد، پیشرفت تحصیلی آنان اندك است یكی از عوامل مهم توجیه كننده این وضعیت انگیزه می باشد.

ادامه دارد...

انگیزه عاملی مهم در یادگیری الکترونیکی(2)

در میان عوامل متعدد اعم از فردی و محیطی که بر روی یادگیری فرد تاثیر می گذارد، داشتن انگیزه نقش مهم تری دارد چرا که شناخت دقیق انگیزه افراد از آموزش در هدایت آن ها در امر فراگیری بسیار تاثیرگذار است و می تواند سرعت یاددهی و یادگیری را افزایش دهد.

در مطلب قبل  گفتیم که در واقع دانش آموزان با انگیزه به یادگیری، كنجكاو، سختكوش و جدی هستند و زمان بیشتری را برای مطالعه و انجام تكالیف می گذارند.

هم چنین عنوان شد که :

هم چنین عوامل احساسی مانند انگیزه و اضطراب اثرات مهمی بر پیشرفت تحصیلی دارند و مۆلفه های مهمی از فرآیندهای آموزشی به شمار می آیند.

با این وجود از تمام متغیرهای شخصی و روان شناختی كه توجه محققان را در این زمینه از پیشرفت تحصیلی به خود جلب كردند، انگیزه، بیش ترین تاثیر را در رشد فرد دارد.

تحقیقان نشان می دهد که به طور ملموس و واضحی کسانی که انگیزه بیش تری دارند نتایج بهتری به دست می آورند.

جالب است بدانید داشتن انگیزه بالا سلامت روانی و اعتماد به نفس فرد را بالا می برد.

عوامل محیطی شامل نحوه قضاوت و رفتار دیگران، معلمان، والدین، همسالان نیز بر به وجود آمدن این احساس و یا ایجاد انگیزه تاثیر دارند.

انتخاب و سازماندهی مناسب فعالیت ها و تكالیف و بهبود محیط یادگیری نقش مهمی درافزایش اعتماد به نفس و آموزش محور و از طرف دیگر جلوگیری ازاحساس ناامیدی در یادگیری شده دارد.

در واقع عوامل متعددی بر انگیزه و یادگیری تاثیر می گذارد این عوامل در ارتباط با یكدیگر نیز به وجود می آید با این وجود شیوه های كه فعالیت های تدریس و یادگیری را سازماندهی می كنند نقش به سزایی در كمك به یادگیرندگان برای یادگیری بهتر و دستیابی هر چه سریع تر به اهدافشان دارد.

عوامل موثر بر انگیزه

به طور كلی عوامل مرتبط با یكدیگر بر علاقه و انگیزه دانش آموزان برای یادگیری تاثیر دارند.

این مجموعه ممكن است شامل:

ویژگی های فرد

كیفیت برنامه های درسی

ویژگی های معلمان

ویژگی های محیط آموزشی

فعالیت ها و تكالیف یادگیری

سایر عوامل محیطی باشد.

برخی از شاگردان به وسیله تایید و تشویق معلم و دیگران و برخی از طریق حل مسایل بر سر ذوق می آیند و برانگیخته می شوند.

عوامل محیطی نیز بر افراد تاثیر می گذارند. به عنوان مثال، آموزش و تبلیغ درباره انواع غذاها، خدمات سلامتی و ... می تواند موجب شود مردم نیازهای جدیدی را احساس كنند یا احساس نیاز در آنان به تقاضا تبدیل شود.

در زمینه تعلیم و تربیت، به عنوان مثال، موفق شدن دانشجو در حل یك مساله او را برای تلاش برای یادگیری بیشتر و حل مسایل دیگر ترغیب می كند، رضایت مندی دانشجو از تلاش خود به ویژه اگر تقویت و تقدیر نیز شود، انگیزه او را تقویت می نماید.

كلام آخر...

به طور خلاصه در میان عوامل مختلف و متعدد تأثیرگذار بر عملكرد و پیشرفت تحصیلی دانشجویان چه به صورت فردی و چه به صورت گروهی، انگیزه نقش برجسته و مهمی را ایفا می كند. درك و تجزیه و تحلیل مناسب انگیزه، برای معلمان و برنامه ریزان پرورشی امری ضروری محسوب می شود.

هر چند عوامل موثر بر آن متعدد هستند، بسیاری از آن ها در محیط آموزشی از طریق برنامه ریزی، سازماندهی مناسب فعالیت ها و مشاركت دادن دانشجویان و دانش آموزان قابل تغییر و اصلاح می باشند. این كار موجب افزایش كارآیی و اثر بخشی فرآیندهای آموزشی و پرورشی و در نهایت رضایت مندی تمامی افراد استفاده خواهد شد.

منابع

“The motivation and learning”‌ by: “mohammad Hossein Kaveh”‌

Priciples and Practice of Nurse Education

www.ruthcsmith.com

با آموزش الکترونیکی درست به هدف بزنید

آموزش الکترونیکی یک عبارت رایج برای تمامی فن آوری های آموزشی است که به نحوی با کامپیوتر و اینترنت یا شبکه های مختلف محلی و داخلی کامپیوتری مربوط می شود. در بدبینانه ترین حالت، تخمین های اقتصادی نشان می دهند که از صنعت آموزش الکترونیک در سراسر دنیا، 28 میلیون دلار به صورت سالانه عاید دولت ها و بخش خصوصی می شود.

بهار، عید، تعطیلات، استراحت... تابستان، ترافیک، دود، بوق، گرما... پاییز، زرد و نارنجی، دلواپسی، اضطراب، بی حوصلگی... زمستان، برف، یخبندان، سرما... اگر دانش آموز هستید یا دانشجو و در هر مقطع تحصیلی مشغول یادگیری و آموختنید، با این مفاهیم چندان بیگانه نیستید. درس خواندن و رفتن به محیط های فیزیکی آموزشی در شهرهای کوچک یا بزرگ، دردسرهای خاص خودش را دارد. شاید یکی از آرزوهای قدیمی و همیشگی دانش آموزان و دانشجویان این بوده که بتوانند در خانه بنشینند و همزمان با نوشیدن یک لیوان چای داغ یا نگاه کردن به برنامه های تلویزیونی، درس بخوانند، از وجود معلم استفاده کنند، سوال بپرسند، جواب بگیرند، تمرین حل کنند و کم تر به خودشان زحمت بدهند.

محدودیت های خاص موجود در فضاهای آموزشی که آزادی عمل را از دانش آموز و دانشجو می گیرد و او را وادار می کند تا تحت ضوابط و شرایط خاص زمانی، مکانی و مقرراتی بر سر کلاس های درس حاضر شود و دردسر مشکلات و اتفاقات احتمالی مانند بیماری، برنامه های پیش بینی نشده، غیبت استاد، حوادث غیرمترقبه و حتی نوسان و عدم تعادل در وضعیت روحی، روانی و آمادگی جسمانی را به جان بخرد و به لحاظ آماری و راندمان کاری نیز این تنها حضور فیزیکی اوست که برطرف کننده نیازهاست. در واقع کم تر کسی از این بعد به قضیه نگاه می کند که آیا پشت سر گذاشتن بعد مسافت برای حضور بر سر کلاس ها و همین طور تغییرات خاص در آمادگی روحی و جسمی که عوامل تعیین کننده در ایجاد بازدهی و یادگیری درسی هستند، باید برای آموزش در مقاطع مختلف تحصیلی لحاظ شود یا نه. با این حال، آرزوی قدیمی بسیاری از شاگرد تنبل ها و حتی دانش آموزان و دانشجویان پرتلاش و فعال، مدت هاست که برآورده شده و امروزه دیگر مفهومی به نام آموزش الکترونیکی یا E learning است که در جهان آموزش پایه و عالی، حکمرانی می کند.

آموزش الکترونیکی چیست؟

آموزش الکترونیکی یک عبارت رایج برای تمامی فن آوری های آموزشی است که به نحوی با کامپیوتر و اینترنت یا شبکه های مختلف محلی و داخلی کامپیوتری مربوط می شود.

در بدبینانه ترین حالت، تخمین های اقتصادی نشان می دهند که از صنعت آموزش الکترونیک در سراسر دنیا، 28 میلیون دلار به صورت سالانه عاید دولت ها و بخش خصوصی می شود. توسعه و پیشرفت اینترنت و فن آوری های چندرسانه ای عوامل اصلی گسترش آموزش الکترونیکی هستند که محتوا، فن آوری و خدمات سه رکن اصلی آن هستند. در حال حاضر 15 شرکت بزرگ و بین المللی در سراسر دنیا، طرح ها و پروژه های عظیم آموزش الکترونیکی را اجرا می کنند و در واقع ابداع کنندگان طرح های نوین آموزش الکترونیک در جهان اقتصاد محسوب می شوند.

نخستین سیستم چندمنظوره فن آوری پایه که بر اساس آن آموزش الکترونیک بنا نهاده شد، سیستم پلاتو بود. Plato System که توسط کارشناسان دانشگاه ایلی نویز ابداع شد، برای نخستین بار در سال 1944 به عنوان یک پیشنهاد خام ولی باارزش مطرح شد تا امکان تحصیل برای سربازان بازمانده و جان سالم به دربرده از جنگ جهانی دوم در آمریکا را فراهم کند. در آن زمان، پلاتو (افلاطون) سیستمی نبود که از تالارهای گفت وگوی آنلاین، اتاق های چت، آزمون های اینترنتی، بازی های آموزشی، زبان تصویر، پیام رسانی سریع، ایمیل و امکانات مشابه آن استفاده کند و از همین رو بود که در سال 2006 نیز به طور کامل تعطیل شد و در حال حاضر دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد، اما پایه ای شد تا بر اساس آن، همه فن آوری های نوین آموزشی از راه دور بنا و طرح ریزی شوند و حتی ایده ایجاد دانشگاه های مجازی نیز با الهام از همین سیستم بود که مطرح شد.

جی. آی. بیل نخستین کسی بود که سیستم آموزش الکترونیکی افلاطون را به عنوان یک طرح فوق العاده و بدیع به همگان معرفی کرد.

گرایش عمده مسوولان نهادهای آموزشی به جذب و شرکت دادن دانشجویان بیش تر در دوره های آموزشی فارغ از سطح اقتصادی و مالی خانواده ها، گرایش های سیاسی و ملیت آن ها در اواخر دهه 1950 به شدت افزایش یافت و مشهود بود اما به واقع راهی عملی برای وارد کردن این همه دانشجوی جدید به سیستم آموزشی وجود نداشت.

بسیاری از مردم معتقد بودند اگر کامپیوتر بتواند سازندگی و اتوماسیون را گسترش دهد و قابلیت های حذف کاغذ و واقعیت فیزیکی را از نظام آموزشی بگیرد، مطمئنا دانشجویان جدید در مقیاس وسیع نیز می توانند وارد عرصه شوند.

در سال 1957 که شوروی سابق فضاپیمای اسپوتنیک یک را به آسمان فرستاد و با به چالش گرفتن توان علمی ایالات متحده، باعث آغاز جنگ سرد شد تا جایی که ژنرال آیزنهاور، رییس جمهوری وقت این کشور، دستور طراحی سازوکاری برای اتصال کامپیوترهای عظیم آن زمان را صادر کرد، تلاش های علمی زیادی در سراسر آمریکا آغاز شد تا تحولی نو در زمینه فن آوری های فنی و مهندسی برای این کشور صنعتی اتفاق بیفتد.

در سال 1958 بود که اداره تحقیقات علمی نیروی هوایی آمریکا کنفرانسی در دانشگاه پنسیلوانیا برگزار کرد و بسیاری از شرکت ها و کمپانی های بزرگ آمریکا از جمله IBM را برای ارایه تحقیقات و نظریات خود در مورد موضوع «آموزش از راه دور» به این همایش دعوت کرد.

چالمرز شروین، محقق و دانشمند فیزیک در دانشگاه ایلی نویز روشی برای آموزش کامپیوتری و اتوماتیک به ویلیام اورت، رییس دانشکده فنی مهندسی این دانشگاه ارایه داد. او پیشنهاد داد که دانیل آلپرت، یک فیزیکدان دیگر این دانشگاه همایشی با حضور مهندسان، مدرسان، ریاضیدانان و روانپزشکان برگزار کند و روش مشترکی برای شروع آموزش از راه دور ابداع کنند.

بعد از هفته ها نشست و بررسی، این گروه نتوانست روش مشترکی را پیشنهاد دهد، اما قبل از اعلام رسمی شکست در مذاکرات برای رسیدن به روش واحد، او با یک کارشناس دیگر به نام دونالد بلیتزر نیز مشورت کرد.

لیتزر که او را به عنوان پدر سیستم «پلاتو» می شناسند، با وجود شکست خوردن گروه های مختلف تحقیقاتی برای ابداع روش آموزش از راه دور، توانست این تفکر مدرن را ارایه دهد و برای نخستین بار ایده پلاتو را به صورت عملی مطرح کند. او و تیمش موفق شدند که راهی برای امتحان دادن از راه دور دانشجویان به صورت open book از درس های تدریس شده قبلی را ابداع کنند.

با توجه به سبک طراحی سوالات و قابل یافت نبودن پاسخ ها در جزوات و کتاب ها، به لحاظ امنیتی و اتخاذ تمهید در جلوگیری از تقلب و تخلفات احتمالی دیگر، آن ها با مشکل مواجه نبودند و برای نخستین بار توانستند یک سیستم آموزشی الکترونیک را که روی کامپیوتری به نام ILLIAC نیز تست شده بود، ابداع کنند. این اتفاق در سال 1960 افتاد و امکانی را برای استاد آن درس نیز فراهم می کرد تا بتواند تصحیح و ارزش گذاری درسی امتحانات را به صورت الکترونیک انجام دهد.

بعد از تغییرات و تحولات فراوان، نسخه سوم و تازه به بازارآمده این سیستم در سال 1969 با نام پلاتو سه ارایه شد که به همگان اجازه می داد مقیاس های ارایه درس خود را با استفاده از زبان برنامه نویسی مخصوص TUTOR بسازند و برای ارایه واحدهای درسی بدون حضور در کلاس های درس، از این روش بهره بجویند. آخرین نسخه ارایه شده از این سیستم نسبتا قدیمی که در مقیاس نرم افزاری آن را می توان با رواج و محبوبیت سیستم عامل DOS تا اواخر دهه 90 سنجید، در سال 1986 در شانگهای و به کمک متحدان علمی دانشگاه ایلی نویز تولید شد و استفاده از آن تا سال 2006 میلادی ادامه یافت.

گسترش آموزش الکترونیک

آموزش الکترونیک، در واقع فرآیندی است که در آن واقعیت های قابل لمس و فیزیکی جهان چهاربعدی در حوزه آموزش و تدریس، نادیده گرفته می شوند و سعی می شود تا در حد امکان از حضور آن ها کاسته شود.

حضور دانشجو و دانش آموز بر سر کلاس، حضور معلم یا استاد بر سر کلاس، تشکیل کلاس های دانشگاهی برای حضور دانشجویان در کنار همدیگر، ارایه جزوات یا کتاب های کاغذی، نیاز به نت برداری از نظرات و آموزه های مدرسان و استادان و بسیاری دیگر از عناصر رایج در آموزش و تحصیل موجود در جهان واقعی، با فرآیندهای وابسته به یادگیری الکترونیک (E learning) به تدریج حذف می شوند.

زمانی که دانشجو یا دانش آموز برای مطالعه واحدهای درسی ارایه شده توسط استاد به اینترنت رجوع می کند، از هزاران ابزار و متد مجازی برخوردار است که کار او را چندین برابر تسهیل می کند و در وقت و انرژی او صرفه جویی شدیدی می کند. او نیاز ندارد که در صورت متوجه نشدن یک مفهوم درسی، مجددا از استاد سوالی بپرسد و یا در صورت متوجه نشدن دوباره، به روش های دیگر پناه ببرد. او می تواند آن قدر از عنصر صوت، تصویر، انیمیشن، فیلم و متن استفاده کند تا در مورد یک مفهوم علمی یا درسی خاص کاملا به تسلط برسد.

دانشجویی که از فرآیند آموزش الکترونیک استفاده می کند، نیازی ندارد که برای تدوین کردن جزوه یا کتاب درسی خود، مشقت و رنج زیادی را تحمل کند و برای مشخص کردن نکات بارز و تاکید کردن روی قسمت های حساس و قابل توجه هر درس، از انواع روش های استاندارد و غیراستاندارد کمک بگیرد که معمولا سردرگمی او را دربرخواهد داشت.

ارتباط زنده و مستقیم با استاد در هر لحظه، پشتیبانی علمی از سوی استادان، مشاوران و متخصصان آنلاین، دستیارهای دیجیتال شخصی، تالارهای گفت وگو، انواع حافظه های جانبی و اصلی برای ذخیره و ثبت اطلاعات، نرم افزارهای شبیه ساز و متحرک ساز برای ارایه فرآیندهای شیمیایی، فیزیکی یا مکانیکی، دایره المعارف های چندرسانه ای و تعاملی که به صورت هوشمند در ارتباط مستقیم بین انسان و ماشین به عنوان واسط عمل می کنند و چندین ابزار و روش دیگر برای یادگیری که در آموزش الکترونیک مورد استفاده قرار می گیرد، خود به عنوان دلیلی استناد می شود که دوره نظام های قدیمی و کهنه آموزشی به سر رسیده و باید به سوی آموزش الکترونیک حرکت کرد تا وقت، انرژی و هزینه مصرفی برای دانش پذیر، استاد و ارگان آموزشی به حداقل برسد.

شاید امکان یا قابلیت استفاده در هر مکان یا (Anywhere to use) از محصولات آموزش الکترونیک، قابلیت و ویژگی کلیدی و عمده ای باشد که میلیون ها نفر در سراسر دنیا را به فکر انداخته تا برای منافع شخصی خود هم که شده، به سمت الکترونیکی و یا بدون کاغذ کردن (Paperless) آموزش و تعلیم روی بیاورند.

امکان شرکت در کلاس های همیشه برقرار در دوره های آموزش الکترونیک که تاریخ یا مکان معینی ندارند و شما همزمان با انجام چندین فعالیت مختلف می توانید روی آن برای حفظ وقت، انرژی و نیز وظایف تعریف شده روزانه خود حساب کنید نیز عامل دیگری است که باعث می شود نتوان مزایا و محسنات این روش نوین آموزش را نادیده گرفت.

در حال حاضر در کشور ما نیز دانشگاه های مختلفی فعالیت می کنند که دوره های آموزش الکترونیک و دانشکده های مجازی را به سرویس ها و خدمات آموزشی خود افزوده اند.

به نظر می رسد با توجه به سودآوری عمده آموزش الکترونیک برای دولت ها و اشخاص و با توجه به نمونه ها و الگوهای موفق بین المللی که توانسته اند به کمک آموزش الکترونیک بازارهای جهانی را قبضه کنند از جمله اتحادیه اروپا که در حال حاضر 20 درصد از محصولات آموزش الکترونیکی خود را به بازارهای مشترک جهانی می فرستد، گرایش و رویکرد سیاستگذاران نظام آموزشی کشور ما نسبت به این مقوله نیز روز به روز افزایش یابد و ما همانند بسیاری از کشورهایی که از این طریق حتی درصدد حذف کلی آموزش حضوری و واقعی در فضاهای دانشگاهی هستند، بتوانیم در منابع انسانی و اقتصادی حداکثر صرفه جویی را داشته باشیم.

مرکز یادگیری سایت تبیان - تجمیع: نسیم گوهری

وقتی والدین در خدمت اوامر و درخواست های فرزندان قرار می گیرند

هیچ والدینی فرزندش را با این هدف که او آدمی حق به جانب و طلبکار از دیگران باشد تربیت نمی‌کند. اما این مساله به راحتی رخ می‌دهد حتی برای والدینی که به شدت نسبت به نوع پرورش و تربیت فرزندشان حساس هستند.

حقیقت این است که والدین تمام تلاش خود را می‌کنند تا خیر و خوبی، رفاه و شادی و کودکی سرشار از آرامش را برای فرزند فراهم کنند. اما ممکن است این مساله این تلقی اشتباه را در کودک ایجاد کند که او در زندگی حق به جانب است و همه چیز در زندگی برای او فراهم است.
پدرومادری که همه تلاش خود را برای شاد نگه داشتن کودک انجام می‌دهند، همه درخواست‌ها را پاسخ می‌دهند و همه نیازهای غیرضروری را فراهم می‌کنند این ذهنیت را در کودک ایجاد می‌کنند که او مرکز و محور جهان است و والدین در خدمت اوامر و خواسته‌های او هستند.
مسلم است که برآوردن نیازهای اساسی و بخشی از نیازهای غیرضروری کودک باید برآورده شود اما لزومی ندارد همه خواسته‌های یک کودک بدون قید و شرط و بدون توجه به اثرات و تبعات آن فراهم شود.

شما به عنوان یک والد وظیفه داری لباس و غذای مناسب و کافی برای فرزندتان فراهم کنید، اما اگر او در هر فروشگاهی به دنبال خرید یک لباس تازه است بدون آنکه نیازی به آن داشته باشد شما را در برابر زیاده‌خواهی قرار داده است.شاید گاهی لازم باشد برای خوشحال کردن کودک یک اسباب بازی اضافه، یا یک تکه لباس مازاد بخرید. اما قرار نیست همه خواسته‌های او همواره تامین شود چون او با داشتن ۱۰ عدد شلوار جین خوشحال می‌شود. بله کودکانی هستند که ده‌ها عدد باربی و لگوی بازی دارند، چندین پیراهن نپوشیده در کمد لباس‌شان دارند و هر بار که به خیابان می‌روند توقع یک شام اعلا را دارند.
اما یادتان باشد وقتی همه چیز فراهم است شما این احساس را در کودکتان تقویت می‌کنید که او همواره حق دارد، می‌تواند همیشه طلبکار باشد و برای چیزهایی که ندارد غرولند کند.اینکه بخواهید فرزندتان را شاد نگه دارید فوق‌العاده است اما برای اینکار راه درست را در پیش بگیرید. وظیفه شما این است که به کودکتان در توسعه مهارت‌ها و شکل‌گیری درست شخصیت کمک کنید. اما کودک خودخواه، خودمحور و حق به جانب شخصیت مطلوب و پذیرفته شده‌ای نیست.

کودک حق به جانب را بشناسید
کودک حق به جانب را می‌توانید با برخی از ویژگی‌ها بشناسید. این نشانه‌ها به شما کمک می‌کنند تا بفهمید آیا او شخصیتی حق به جانب دارد یا نه:
ـ او نمی‌تواند با حقیقت از دست دادن برخی از چیزها کنار بیاید.
ـ او تحمل شکست در یک بازی ساده و مسابقه‌های غیر حساس را ندارد.
ـ او تحمل نه شنیدن را ندارد.
ـ او هرگز در امور خانه به شما کمک نمی‌کند.
ـ اگر از او درخواست کمک داشته باشید، مثلا بگویید یک لیوان آب برایم بیاور غرولند می‌کند.
ـ او طوری رفتار می‌کند که گویی قوانین برای دیگران است نه خودش.
ـ اگر مشکلی در مدرسه یا جامعه داشته باشد از شما انتظار دارد که آن را حل و فصل کنید بدون اینکه خودش تلاشی بکند.
ـ او همیشه انتظار دارد در ازای هر رفتار خوب جایزه دریافت کند.
ـ او توجهی به نیازها و خواسته‌های دیگران ندارد. خودخواهانه و خودمحور رفتار می‌کند.
ـ مسئولیت رفتارش را نمی‌پذیرد و نسبت به بدرفتاری‌اش احساس گناهی ندارد.
ـ هیچ چیز برای او کافی نیست. او همیشه بیشتر، بزرگتر و بهتر را می‌خواهد.
ـ او در مقابل چیزی که دریافت می‌کند سپاسگزار و قدردان نیست.
ـ او همیشه برای روز تولدش فهرست بی‌پایان خواسته‌ها را دارد حتی اگر بداند برخی از آنها در توان شما نیست.
ـ او به راحتی احساس ناکامی و ناامیدی می‌کند مگر اینکه همه‌چیز همانطور که خواسته فراهم شود.

مقابله با شخصیت حق به جانب
مقابله با کودک حق به جانب از والدین آغاز می‌شود. شما همین امروز می‌توانید برای رفع این مشکل اقدام کنید. فقط کافی است یاد بگیرید همواره تسلیم خواسته‌های فرزندتان نباشید و با اقتدار در برابر خواسته‌های بی‌مورد و غیرضروری بایستید.‏

از انجام دادن دست بکشید
از امروز این عادت را که هرکاری را برای فرزندتان انجام بدهید کنار بگذارید. مسئولیت‌هایش را به عهده نگیرید. کاری را که می‌دانید به راحتی از عهده آن بر می‌آید را انجام ندهید و خیلی صریح و قاطع بگویید که خودش باید کارهایش را انجام بدهد.

یاد بدهید که بازنده خوب باشد
بدون شک فرزند شما نمی‌تواند همیشه برنده باشد. او باید هنر کنار آمدن با از دست دادن و باختن را یاد بگیرد. اگر او در مدرسه نمره کمی گرفت، در فوتبال گل خورد و در بازی‌های خانوادگی باخت باید با آن کنار بیاید.

در بازی‌های خانوادگی سعی نکنید طوری بازی کنید که همیشه او برنده باشد. وقتی شکستی می‌خورد و مایوس است از او حمایت کنید تا برای پیروزی‌های بعدی تلاش نکنید اما طوری رفتار نکنید که گویا این حق او نبوده که شکست بخورد و دیگران مقصر هستند.

ارزش پول را نشان بدهید
درباره پول با فرزندتان حرف بزنید. او باید بداند که پول ارزشمند است و آدم‌ها به آن نیاز دارند. او باید بداند که پول با تلاش به دست می‌آید و خرج کردن آن نیاز به برنامه ریزی دارد.
گاهی لازم است هزینه‌های زندگی را به فرزندتان بگویید. به ویژه اگر او نوجوان است باید بداند که خواسته‌های او در هزینه‌های زندگی شما چه تاثیری دارد.
برای کودکان کوچکتر از ۹ سال درک ارزش پول چندان ساده نیست. آنها نمی‌دانند پول چگونه به دست می‌آید و زندگی دقیقا چه خرج‌هایی دارد. با این حال این وظیفه شماست که مطابق با سن کودک درباره اهمیت و جایگاه پول حرف بزنید.

بگویید «نه»
به عنوان یک والد «نه» گفتن نباید برایتان سخت باشد. نگران احساس یاس و اندوه او نباشید.
او باید یاد بگیرد که همه خواسته‌ها قابلیت فراهم شدن را ندارند و شادی آدم‌ها وابسته به فراهم شدن همه چیز به بهترین وجه نیست.
در واقع این خدمت مهمی است که به فرزندتان می‌کنید. شما همیشه در کنار او نیستید و دیگران در آینده به راحتی با او مخالفت خواهند کرد.
او در روابط عاطفی و کاری خود مثل هر آدم دیگری نه خواهد شنید و شما نمی‌توانید جلوی این روند عادی زندگی را بگیرید. اجازه بدهید او هنر کنار آمدن با نداشته‌ها را هم یاد بگیرد.‏

منبع : اطلاعات