فحش دادن و بد زبانی در روایات و راه درمان

یکی از کارهای زشت و حرام که متأسفانه جوامع انسانی به آن گرفتار هستند، دادن القاب زشت و فحش به همدیگر است.
یکی از آفات زبان، دشنام و ناسزاگویی است و آن عبارت است از این که انسان از امور قبیح و مستهجن با عبارات و الفاظ صریح تعبیر کند و کلمات ناشایست و دور از شأن آدمی را بر زبان جاری نماید که در اصطلاح به آن سب یا فحش می گویند. فحش مفهوم وسیعی دارد که شامل نسبت های زشت ناموسی نیز می شود.
البته الفاظ و عباراتی که اراذل و اوباش در سخنان خویش به کار می گیرند دارای مراتب مختلفی است که بعضی از آن ها از بعضی دیگر زشت تر است و به حسب عادات و موارد با هم فرق می کند لذا بعضی از فحش ها حرام و بعضی دیگر مکروه و مذموم است.
بنابراین، مؤمن باید از به کار بردن الفاظ و عباراتی که بر اشیاء قبیح و مستهجن دلالت دارد اجتناب ورزد و در هنگام ضرورت نیز نباید به آن ها تصریح کند، بلکه باید به صورت کنایه و رمز به آن ها اشاره نماید، چنان که خداوند حتی به امور زناشویی تصریح ننموده، بلکه به صورت کنایه از آن به مس[1] و لمس[2] تعبیر فرموده است.

اسباب فحش
الف) غضب:
وقتی شخصی از فردی ناراحت و خشمگین می شود و قصد آزار و اذیت او را داشته باشد به او ناسزا و دشنام می دهد.

ب) عادت:
وقتی شخصی با فساق و فجار، اراذل و اوباش، افراد پست و فرومایه، مجالست و هم نشینی کند و با آن ها رفیق و مأنوس گردد به تدریج روحیات، خلقیات و عبارات آن ها در او اثر می گذارد و از آن جا که سخنان عادی آن ها توأم با هرزه گویی و فحاشی به یکدیگر است به او هم سرایت می کند و ابتدا گهگاهی آن الفاظ رکیک را بر زبان جاری می سازد و به زشتی آن کلمات توجه دارد ولی بعد از مدتی قبح آن الفاظ از نظرش زائل شده و فحش دادن و فحش شنیدن برایش به صورت امری عادی در می آید و به جایی می رسد که در شرایط معمولی به طور ناخودآگاه این الفاظ زشت بر زبانش جاری می شود و کمتر سخنی می گوید که چاشنی آن فحش و ناسزا نباشد.

معالجه این آفت به این است که:
1.انسان از مقدمات پیدایش غضب اجتناب کند تا نسبت به مؤمنان به خشم نیاید.

2.غضب خود را فرو نشاند و بر اعصاب خود مسلط شود.

۳.از معاشرت با اهل فسق و فساد پرهیز نماید تا بتواند زبان خود را از فحش باز دارد.

بررسی روایات در مورد فحش دادن و میزان گناه آن
۱ـ امام صادق (علیه السلام) فرمود: «فحش دادن ظلم است و ظالم در آتش دوزخ قرار دارد.»[3]

۲ـ پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «خداوند بهشت را حرام کرده بر هر دشنام دهنده بی ابروی بی حیایی که از آن چه می گوید و از آن چه به او گفته می شود باکی ندارد و متاثر و ناراحت نمی شود.»[4]

۳ـ و نیز فرمود: « هرگاه شخصی را دیدید که نسبت به آنچه می گوید یا درباره او گفته می شود بی مبالات و بی تفاوت است پس همانا او یا زنازاده است و یا شیطان شریک او بوده است.»[5]

۴ـ و نیز فرمود: « فحش به مؤمن مانند نزدیک شدن به مرگ است.»[6]

۵ـ همچنین فرمو.د، فحش به مؤمن فسق و جنگ با او کفر است.»[7]

چند نکته
۱ـ اگر کسی پیامبر و ائمه معصومین و فاطمه زهرا، (صلوات الله علیهم أجمعین) را سب و لعن کند و به آن ها دشنام و ناسزا بگوید کشتن او واجب است[8] و هر کسی که دشنام و سب آن ها را بشنود بر او واجب است که دشنام دهنده را به قتل برساند و قتل او بر اذن ولی فقیه و حاکم شرع متوقف نیست البته به شرطی که بر جان و مال و عرض خود و یا سایر مؤمنان از ناحیه دشنام دهنده و طرفداران او خسارت جبران ناپذیری وارد نشود.

باید توجه داشت که سب یکی از ائمه به سب پیامبر، و سب پیامبر به سب خدا بر می گردد و سب خدا شرک به خدا و سب به پیامبر کفر به خدا است، و پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود هر کسی که علی را دشنام دهد مرا دشنام داده و هر کس مرا دشنام دهد خدا را دشنام داده است.[9]

همچنین سب مؤمن تعزیر دارد، چنان که از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد درباره کسی که مؤمنی را دشنام دهد (غیر از دشنام های ناموسی) آیا بر او شلاق زده می شود؟ حضرت فرمود: « تعزیر دارد.»[10]

۲ـ پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «مردگان را دشنام ندهید، زیرا آن ها به آنچه پیش فرستاده اند می رسند پس اگر مؤمن باشند که مثل زندگان دشنام به آنها جایز نیست و اگر فاسق باشند با اعمال بدی که انجام داده اند خود را گرفتار و محروم از رحمت الهی ساخته اند، بنابراین، شما به آنان دشنام ندهید.»[11]

۳ـ فحش دادن و هرزه گویی باعث می شود که خوبان و نیکان از فحش دهنده تنفر و انزجار پیدا کنند و در نتیجه از او دوری گزینند و در عوض بدان و پستان دور او را بگیرند و غرق در فساد و تباهی شوند. امیرمؤمنان در این رابطه می فرماید: از هر کلام زشت و سخن ناروا پرهیز کن زیرا با گفتن آن پستان و رذلان به تو روی می آورند و کریمان از تو می گریزند.[12]

۴ـ دشنام دادن باعث کینه توزی و دشمنی می شود، شخصی از قبیله بنی تمیم به خدمت پیامبر رسید و عرض کرد مرا موعظه کنید در بین مواعظ حضرت این جمله بود: به مردم فحش مده که باعث دشمنی آن ها می شود.[13]

۵ـ کسی که فحش دادن را شروع کرده از آن که جواب فحش او را می دهد ستمکارتر است و گناه فحش دهنده و پاسخ گوینده هر دو به عهده ابتداء کننده فحش است مگر در صورتی که فحش دهنده از طرف مقابل پوزش بطلبد یا پاسخ دهنده از حد تجاوز کند.[14] علت این که گناه هر دو طرف دشنام به عهده آغاز کننده است این است که اگر او شروع به فحاشی نمی کرد طرف مقابل به او دشنام نمی داد و در واقع او در مقام تلافی بوده و به عبارت دیگر عکس العمل عادی فحش جواب شنیدن است، البته به این معنی نیست که هر کس جواب دشنام را با دشنام بدهد ولی اگر نتوانست ناسزا های فحاش را تحمل کند و خواست جواب او را بدهد گر چه کار مذمومی مرتکب گشته ولی گناه به حساب آغاز کننده فحش می باشد.

۶ـ جواب دشنام نباید از حد تجاوز کند بلکه باید به مثل آن[15]و یا ضعیف تر از آن باشد. تجاوز از حد دو صورت دارد:
الف) تکرار دشنام بلفظ یا مترادف آن

ب) دشنام به لفظ زشت تر و رکیک تر.

و لذا پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «دو نفر که به یکدیگر فحش و دشنام می دهند پس گناه هر دو بر عهده آغاز کننده است مگر این که جواب دهنده از حد تجاوز کند در این صورت گناه هر یک بر عهده خود او می باشد.»[16]

۷ـ یکی از بزرگترین تعالیم اخلاقی اسلام محترم شمردن مقدسات جامعه است. هر فردی وقتی برای چیزی قداست خاصی قائل شد به آن احترام می گذارد و از حریم آن دفاع می کند و به هیچ وجه راضی نمی شود که دیگری به مقدسات او اهانت کند و آن ها را به باد فحش بگیرد و کوچکترین توهینی به مقدسات او (هر چند پوچ و خرافی باشد) باعث می شود که او هم به خاطر تعصب جاهلی خود متقابلاً به مقدسات مؤمنین فحش و ناسزا بگوید و به ساحت قدس الهی اهانت کند.

قرآن برای حفظ مقدسات دینی از نیش زبان و گزند مشرکان، مؤمنان را از دشنام دادن به بت ها به شدت منع می کند و می فرماید: نباید شما مؤمنان به بت های آنان دشنام بدهید زیرا عکس العمل آنان نیز این خواهد بود که از روی جهالت و لجاجت معبود حقیقی و پروردگار شما را دشنام دهند.[17]
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مراد از دشنام به خدا دشنام به اولیاء خدا است» زیرا هر کس یکی از اولیاء خدا را دشنام دهد خدا را دشنام داده است که در نکته اول به آن اشاره شد.
مسعده بن صدقه از امام صادق (علیه السلام) سئوال می کند که معنی کلام پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) چیست که فرمود: « شرک از حرکت مورچه بر روی یک سنگ صاف در شب تاریک مخفی تر است؟!» امام (علیه السلام) فرمود: «مؤمنان به بت های مشرکان دشنام می دهند و در نتیجه مشرکان هم به معبود مؤمنان ناسزا می گویند پس خداوند از دشنام به بت ها نهی فرموده تا کافران معبود مؤمنان را دشنام ندهند پس مؤمنان به واسطه دشنام به بت ها، مشرک می شوند در حالی که خود نمی دانند.»[18]
به همین جهت ملاحظه می کنیم امیر مؤمنان (علیه السلام) هنگامی که در جنگ صفین شنید جمعی از اصحاب، معاویه و پیروان او را دشنام می دهند فرمود: «من دوست ندارم که شما فحاش باشید لکن اگر شما به جای دشنام اعمال آن ها را توصیه و احوال آن ها را ذکر کنید به حق نزدیک نر و برای اتمام حجت بهتر است.»[19]

۸ـ یکی از بدترین موارد دشنام بعد از اولیاء الهی، دشنام به پدر و مادر می باشد و به دو صورت است.

الف) فرزند مستقیماً به پدر و مادرش دشنام دهد و به آنان ناسزا گوید که در قرآن از آن نهی[20] شده است.

ب) فرزند به پدر و مادر دیگری فحش دهد که او هم متقابلاً به پدر و مادر او فحاشی کند، هنگامی که پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «کسی که به پدر و مادرش دشنام بدهد ملعون و دور از رحمت الهی است از حضرت سؤال شد، چگونه انسان به پدر و مادرش دشنام می دهد؟ فرمود: شخص به پدر دیگری فحش می دهد او هم پدر او را دشنام می گوید.»[21] و در جای دیگر از حضرت سؤال می شود آیا کسی پدر و مادرش را دشنام می دهد؟ فرمود: «آری انسان پدر و مادر دیگران را دشنام می دهد و دیگری هم در مقام پاسخگویی به پدر و مادر او دشنام می دهد.»[22]

نتیجه
در خاتمه باید متذکر شد که ملاک حرمت سب مؤمن حفظ کرامت انسان است بنابراین اگر انسان مرتکب اعمالی شود که مغایر با کرامت و ارزش های والای انسانی باشد دیگر احترامی ندارد و سب او جایز می شود کما اینکه لعن و غیبت او نیز جایز می باشد مانند متجاهرین به کفر و فسق و ظلم، بدعت گزاران در دین و انسان های لاابالی و بی قید و بند که هر چه درباره آن ها گفته شود متأثر نمی شوند و آن را برای خود عیب و عار نمی دانند لذا پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «هر گاه بعد از من با اهل بدعت مواجه شدید از آن ها اظهار برائت کنید و به آن ها بسیار دشنام دهید.[23]

ـــــــــــــــــ
پی نوشت ها
[1] قالت ربی انی یکون لی ولد و لم یمسسنی بشر. (آل عمران/۴۷؛ مریم/۲۰).
[2] لامستم النساء. (نساء/۴۳).
[3] البداء من الجفاء و الجفاء فی النار. (کافی، ج۲، ص۳۲۵؛ وسائل، ج۱۱، ص۳۳۰).
[4] ان الله حرم الجنه علی کل فحاش بدی قلیل الحیاء لایبال ما قال و لا ما قیل له (کافی، ج۲، ص۳۲۳؛ وسائل، ج۱۱، ص۳۲۹؛ تحف العقول، ص۴۱۶).
[5] اذا رأیتم الرجل لایبالی ما قال او ما قیل له فانه لغیه او شرک شیطان. (کافی، ج۲، ص۳۲۳؛ وسائل، ۱۱، ص۳۲۹؛ تحف العقول، ص۴۳).
[6] سباب المؤمن کالمشرف علی الهلکه. (کافی، ج۲، ص۳۵۹؛ وسائل، ج۸، ص۶۱۱).
[7] سباب المؤمن فسوق و قتاله کفر. (کافی، ج۲، ص۳۶۰؛ وسائل
[8] تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۷۶؛ مختصر النافع، ص۲۹۹٫
[9] من سب علیا فقد سبنی و من سبنی فقد سب الله عز و جل. (امالی، ص۹۷؛ عیون اخبار الرضا، ب۳۰).
[10] عن رجل سب رجلاً بغیر قذف یعرض به هل یجلد؟ قال: علیه تعزیر. (فروع کافی، ج۵، ص۲۴۰).
[11] لاتسبوا الاموات فانهم قد افضوا الی ماقدموا. (المحجه الیبضاء، ج۵، ص۲۲۴).
[12] ایاک و ما یستهجن من الکلام فانه یحبس علیک اللئام و ینفر عنک الکرام. (غرر و درر، ف ۵، ح۹۱).
[13] لاتسبوا الناس فتکسبوا العدواه لهم او بینهم. (کافی، ج۲، ص۳۶۰؛ وسائل، ج۸، ص۶۱۰).
[14] فی رجلین یتسابان، قال: البادی منهما اظلم و وزره وزر صاحبه علیه ما لم یعتذر الی المظوم او ما لم یعتد المظلوم. (همان سند؛ تحف العقول،ص۴۳۵).
[15] فمن اعتدی علیکم فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیکم. (بقره/۱۹۴).
[16] المتسابان ما قلا فعلی البادی حتی یعتدی المظلوم. (المحجه البیضاء، ج۵، ص۲۱۷).
[17] ولاتسبوا الذین یدعون من دون الله فیسبوا الله عدوا بغیر علم. (انعام/۱۰۸).
[18] وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۴۹۸٫
[19] انی اکره لکم ان تکونوا سبابین و لکنکم لو وصفتم اعمالهم و ذکرتم حالهم کان اصوب فی القول و ابلغ من العذر.(نهج البلاغه، خطبه ۱۹۹).
[20] فلاتقل لهما اف ولا تنهرهما. (بنی اسرائیل/۲۳).
[21] ملعون من سب و الدیه: قالوا: یا رسول اله و کیف یسب و الدیه؟ فقال یسب الرجل فیسب اباه فیسب الاخر اباه. (المحجه البیضاء، ج۵، ص۲۱۸).
[22] هل من احد یسب ابویه؟ فقال نعم یسب ابوی غیره فیسبون ابویه (المحجه البیضاء، ج۳، ص۳۷۷).
[23] اذا رأیتم اهل الریب و البدع من بعدی فاظهروا البرائه منهم و اکثروا من سبهم. (کافی، ج۲، ص۳۷۵).

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه

 بخش چهارم هوش های 9گانه گاردنر

محبوبه همت - مرکز یادگیری تبیان

چگونه دیدگاه مثبت معلم ها روی موفقیت بچه ها در مدرسه تاثیر می گذارد؟

در حال حاضر در پژوهش جدیدی از دانشگاه میسوری- کلمبیا که قرار است در فصل نامه روانشناسی مدرسه و مجله روانشناسی منتشر شود، اثبات شده است که نحوه درک معلمان از دخالت والدین در زندگی تحصیلی بچه ها نیز می تواند در روند تحصیلی آن ها تفاوت ایجاد کند.

همان طور که کیت هرمن استاد دانشگاه MU و مدیر اجرایی مرکز پیشگیری میسوری در یک نشریه مطبوعاتی عنوان کرد: "اگر یک معلم رابطه خوبی با والدین دانش آموز داشته باشد یا آن دسته از والدینی که به طور مثبت در آموزش بچه های شان دخالت می کنند را درک کند، احتمالا این معلم بیشتر مورد توجه بچه ها قرار می گیرد یا به شخصی فراتر از یک شخص معمول برای آن دانش آموز تبدیل خواهد شد. اگر همان معلم والدین دانش آموز دیگری را برای دخالت کردن مجاز نداند یا تاثیر دخالت آن ها را منفی بداند، احتمالا این رفتار هم روی تعامل معلم با دانش آموز و هم معلم با والدین تاثیر می گذارد".

محققان 100 معلم و بیش از 1800 دانش آموز را مورد بررسی قرار دادند. معلمان به طور تصادفی به یک برنامه توسعه حرفه ای اختصاص یافتند که برای توسعه روابط موثر با والدین و دانش آموزان و بهبود مهارت های مدیریت کلاس درس ایجاد شده بود. از معلمان نیز خواسته شد تا در آغاز و پایان سال تحصیلی فرم نظرسنجی در مورد دانش آموزان و والدین را کامل کنند. سنجش نهایی، مشاهده پژوهش گر از رفتار دانش آموز و عملکرد تحصیلی بود.

هرمن اظهار داشت: "درک منفی اغلب منجر به رفتارهای منفی می شود". او در مورد پیامدهای این مطالعه اضافه کرد: "ما همچنین از این مطالعه و مطالعات قبلی متوجه شدیم که احتمالا معلمان نسبت به والدینی که بچه های شان مشکلات اجتماعی و تحصیلی دارند و والدینی که درآمدشان کم است و یا از گروه های اقلیت قومی و نژادی هستند توجه کمتری نشان می دهند. به عبارت دیگر، اغلب خانواده ها و دانش آموزانی که برای مشارکت کردن در تحصیل به بیشترین توجه و پشتیبانی نیاز دارند، در واقع همان هایی هستند که کمتر مورد توجه قرار می گیرند و خیلی دوست داشتنی به نظر نمی آیند".

او امیدوار است که این مطالعه چراغی را بر راه نیاز معلمان روشن کند تا روابط خوبی با همه والدین برقرار کرده و چراغی باشد برای همه والدین که تا حد ممکن از آن چه مورد نیاز فرزندان شان است و مربوط به امور تحصیلش است آگاه بوده و به آن رسیدگی کنند. 

مطالب مرتبط:

موفقیت کودک خود را در مدرسه افزایش دهید

نقش برجسته پدران در موفقیت تحصیلی فرزندان

راهکارهایی برای موفقیت هرچه بیشتر شما

منبع: تیزلند

چرا بعضی از دانش آموزان کند می نویسند؟

زهرا مداد سیاه را محکم در دست گرفته است و با فشار روی کاغذ می‌کشد؛ بازهم از این فشارهای بیش‌ازاندازه نوک مدادش می‌شکند و بیشتر وقتش صرف تراشیدن نوک مداد می‌شود. معلم نصف املا را می‌گوید و زهرا همچنان مشغول تراشیدن مدادش است و مدام نوشته هایش را پاک می کند. از املا حسابی جا می‌ماند؛ وقت املا تمام می‌شود و معلم می‌گوید برگه‌ها بالا اما برگه ی زهرا سفید است! همکلاسی زهرا سرش را تکان می‌دهد و باحالت تمسخر می‌گوید: «چرا این‌قدر کند می‌نویسی؟!»

یکی از مشکلاتی که برخی از دانش آموزان در دوران مدرسه مخصوصاً ابتدایی با آن روبرو می‌شوند مشکل کند نویسی است که این مسئله به‌تنهایی می‌تواند مشکلات دیگری همچون از دست دادن اعتماد به نفس، ضعیف شدن در درس‌ها، از دست دادن انگیزه و...را به وجود آورد اما چرا بعضی دانش آموزان در نوشتن و حل مسائل کند هستند و چه روش‌هایی برای تندنویسی دانش آموزان کند نویس وجود دارد؟

در مبحث نوشتاری دانش آموزان ابتدایی مشکلات زیادی وجود دارد مثل کند نویسی، کج نویسی و درشت‌نویسی بیش‌ازحد که در مجموع به این مشکلات کند نویسی می‌گویند. سمیه رحمت کارشناس مدیریت امور فرهنگی و  مدیریت آموزشی، در گفتگو با تبیان، به علت کند نویسی دانش آموزان و روش‌هایی های جهت درمان این مسئله اشاره می کند.

ممکن است یکی از علل کند نویسی در دانش آموزان ترس و اضطراب القا شده از سمت معلم و یا از سمت والدین باشد؛ توقعاتی که والدین از فرزند خود دارند باعث می‌شود نوعی وسواس در او به وجود بیایید که گمان می‌کند که درست ننوشته است، پس به طور مداوم نوشته‌هایش را پاک می کند و سعی دارد  مداد را فشار دهد و با دقت بیشتری بنویسد که این دقت بیش‌ازاندازه باعث می‌شود کودک کُند عمل کند. از این رو خانواده ها باید شرایط را به‌گونه‌ای فراهم کنند که دانش‌آموز احساس نکند توقعی فراتر از توانمندی از او دارید بلکه همیشه باید این‌گونه دانش آموزان را مورد تشویق قرار داد حتی اگر وظایفش را با ایراد انجام می دهد برای اینکه در انجام کارش تسریع داشته باشد حساسیت‌هایتان را کنار بگذارید و اجازه دهید اول مشکل کند نویسی کودک حل شود و بعد به مسائل دیگر بپردازید.

یکی دیگر از دلایل کند نویسی، تکالیف تکراری و بدون جذابیت است. این مسئله زمینه‌هایی را برای کند نویسی دانش‌آموز ایجاد می‌کند.
رونویسی، حل تمرین های مشابه به عنوان تکلیف در منزل موجب می شود تا دانش آموز از تکرار بی اندازه یک مسئله دلزده و این دلزدگی مانعی برای ادامه نوشتن یا کُندنویسی تکالیف شود. به جای تکالیف تکراری که در مدرسه باید تحت نظارت معلم، توسط دانش آموزان انجام شود، مهارت های اجتماعی و زندگی مثل برقراری ارتباط با اعضای خانواده، کمک کردن به آنها، تمیز کردن اتاق، خرید رفتن با پدر و مادرو... به عنوان تکلیف در منزل به دانش آموزان به خصوص در مقاطع اول تا سوم داده شود. معلمان باید تا حد امکان از دادن تکالیف تکراری به معنای چندباره نوشتن از روی کتاب، دفتر مشق و... اجتناب ورزند چرا که این امر نتیجه ای جز خسته شدن دانش آموز از تکلیف و در نهایت کُند نوشتن و درست ننوشتن او دی پی نخواهد داشت

راهکارهایی برای درمان کند نویسی دانش آموزان

ازآنجایی‌که کندنویسی می‌تواند مشکلاتی را برای کودک ایجاد کند، اگر در سنین پایین درمان نشود در بزرگ‌سالی می‌تواند مشکلات دیگری را ایجاد کند لذا این کارشناس آموزشی راهکارهایی را برای درمان کند نویسی دانش آموزان ارائه می‌دهد:

_ استفاده از مدادهای کوتاه باعث می‌شود که دانش‌آموزان در نوشتن عملکرد کُندی داشته باشند لذا آنها به‌هیچ‌وجه نباید از مدادهای کوتاه استفاده کنند. همین‌طور میزهایی که دانش آموزان کندنویس در مدارس روی آن می‌نشینند باید مناسب باشد، خیلی بلند و خیلی کوتاه نباشد؛ همچنین این دانش آموزان نباید از کاغذهای کاهی و روغنی استفاده کنند.

_ باید توجه داشت که ممکن است یکی از علل کند نویسی، ضعف عضلات انگشتان و مچ دانش‌آموز باشد که ما در جلساتی که با والدین این دانش آموزان برگزار می کنیم، یکسری راهکارها ارائه می‌دهیم که والدین در خانه اجرا کنند مثلاً برای عمل انبساط و انقباض ماهیچه‌ها از والدین می‌خواهیم دانه‌های تسبیح را زمین بریزند و از دانش‌آموز بخواهند که آن‌ها را با سرانگشتانش بردارد، این روش به تقویت عضلات انگشتان کمک می‌کند.

_ هوا نویسی هم برای درمان کند نویسی مفید است. دانش‌آموز باید در هوا با قلم شروع کند به نوشتن که این روش در تندنویسی کمک قابل‌توجهی می‌کند چراکه حرکات عضلات دست، بازو و ساعد، هماهنگی عقل و چشم را می‌خواهد و این باعث می‌شود دانش‌آموز به تندنویسی عادت کند.

_ یکی دیگر از روش‌ها برای تمرین تندنویسی این است که دانش‌آموز هرروز قبل از انجام تکالیف به‌صورت بازی یا مسابقه چند دقیقه انگشتان دست را باز و بسته کند.

_ ازآنجایی‌که دانش آموزان کند نویس قلم را با فشار زیاد دست می‌گیرند معلم باید سعی کند که این میزان فشار واردکردن دستِ بچه به قلم را کنترل کند و این بچه‌ها باید نزدیک معلم باشند و در ابتدای آموزش به‌هیچ‌وجه نباید از کاغذهای بدون خط استفاده شود.

_ یکی درگیر از روش‌های تقویت تندنویسی در این‌گونه دانش آموزان باز و بسته کردن دکمه‌های لباس و یا پیچیدن نخ به دور قرقره است که این روش به تقویت عضلات کمک می‌کند. معلم و یا والدین می‌توانند مسابقه‌ای را در این زمینه برگزار کنند که این باعث می‌شود بچه سرعت عملش بالا رود برای اینکه در مسابقه برنده شود.

_ همچنین بیشتر تکالیف بچه‌های کند نویس بهتر است که در مدرسه و بین دانش آموزان دیگر انجام شود که این مسئله باعث حس رقابت و تحریک‌پذیری بین آن‌ها می شود و برای تحریک بیشتر می‌توانید هرچند وقت یک‌بار مسابقه تندنویسی در کلاس برگزار شود تا بچه‌ها به فعالیت بازداشته شوند.

_ یکی دیگر از تمرین‌های تندنویسی مدیریت زمان است. والدین می‌توانند برای نوشتن فرزندشان زمان بگیرند و اگر این مدیریت زمان همراه با پاداش باشد خیلی تأثیر گذار است.

یادتان باشد یادگیری خواندن و نوشتن کلید موفقیت فرزند شما خواهد بود؛ بنابراین هرچه دراین‌باره تلاش کنید تا مهارت‌های فرزندتان تقویت شود، نتیجه آن را خواهید دید.

چرا بعضی ها بد خطند

دیکته ، کابوس والدین

درس خوندن به شیوه درس خونها

شما در کدام گروه تیپ شخصیتی قرار دارید؟(5)

در علم روان‌شناسی شناخت خود و ویژگی‌های رفتاری تحت عنوان شخصیت شناسی (اناگرام) از آن یاد می‌شود. اناگرام شخصیت‌ها را در 9 دسته طبقه‌بندی و ویژگی‌های متداولی که هر تیپ از خود در موقعیت‌های مختلف بروز می‌دهد را توصیف می‌کند.

تبیان به‌منظور واکاوی "چگونگی شکل‌گیری شخصیت انسان" و "تیپ‌های شخصیتی" با دکتر مهشید رضوی روضوانی روان‌شناس و مشاور خانواده، به سلسله گفتگوهایی دراین‌باره می‌پردازد. شما می‌توانید با دنبال کردن این مباحث تیپ شخصیتی خود را شناسایی و متناسب با خصوصیاتی که دارید آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود به کار بگیرید.

تیپ های نه گانه اناگرام در اولین تقسیم بندی درونی،  به سه گروه سه تایی بر اساس منبع اداراکی و شناختی که در هر انسان وجود دارد طبقه بندی می شوند. این سه گروه شامل گروه های 1-8-9 که جزء گروه غریزی و شعوری است از این رو به آنها غریزی و شعوری گفته می شود که شخصیت ها حسب تجربه های خودشان شناخت و آگاهی شان را کامل می کنند. تیپ های 2-3-4 که گروه هیجانی ها هستند؛ این تیپ ها احساسات و عواطف برایشان بسیار مهم است و معمولا احساسات محل ارزیابی آنها قرار می گیرد. تیپ های 5-6-7 در گروه ذهنی قرار می گیرند در این افراد قسمت عمده واکنش های ارزیابی قضاوت هایشان ذهنی است. آنها بر حالات احساسی خود کنترل دارند و با ذهن تحلیل گرشان به موضوع می پردازند.

در اولین تیپ از گروه ذهنی ها، به تیپ 5 یا همان تیپ محقق، پژوهشگر و ناظر می پردازیم. از این رو به آنها تیپ ناظر گفته می شود که در اغلب اوقات شاهد و نظاره گر افراد، محیط و پیرامونشان هستند. آنها نگاه تیزبینانه و کنجکاوانه دارند.

اگر تیپ 5 یک فرد محصل باشد نگاه جدی و محکمی به معلم خود دارد. اگر یک بچه باشد با چند وسیله پیرامونش سرگرم می شود. اگر فرد بزرگسالی باشد حتما مشغول کتاب و لپ تاپ و یک فضای یادگیری است  و اگر یک پژوهشگر باباشد به شدت گوش هایش را برای شنیدن حرف ها تیز می کند.

در افراد تیپ 5، پژوهشگری امری ذاتی است. آنها اهل یادگیری هستند و ذهن قوی و تحل گری دارند. چنین افرادی را با مطالعه و بادگیری می بینید. این گروه شخصیتی اعتقاد دارند اگر قرار است در جامعه فرد موفقی باشند باید حوزه دانش و آگاهی شان را بالا ببرند و اگر این میزان از آگاهی و دانش را بالا ببرند می توانند با اطمینان به مسائل زندگی پاسخ بدهند.

برای یک تیپ 5یی مهم است وقتی با یک مسئله مواجه می شوند عمق آن را آنالیز و جهات مختلف آن را بررسی کنند. اگر لازم ببینند جستجو می کنند، منابع را بررسی و مطالعه می کنند تا حتما خودشان مسئله را حل و پاسخ دهند. آنها ترجیح می دهند خودشان یک موضوع را آنالیز و بررسی کنند. استعداد پژوهشگری و تحقیق کاملا در آنها درونی شده است و آماده برای رسیدن به کُنه یک مسئله هستند. در برخورد با موضوعات حتما خودشان باید به جایی برسند که آن موضوع دغدغه برایشان باشد و به مسئله رسیده باشند، اگر شما بخواهید به او بگویید که این مسئله شماست به راحتی پذیرای آن نیستند چرا که ذهن تحلیل گرشان نیازمند این است که به نقطه ای  برسد و آنگاه که موضوعی برای آنها مسئله شود، عمق و لایه های عمیق آن را بررسی می کنند تا پاسخ خوب و کافی به آن بدهند و بتوانند خودشان را راضی کنند. اگر مسئله ای برای آنها مسئله نباشد از کنار آن عبور می کنند.

ضربان زندگی؛ محققان پنجمین تیپ از نه گانه شخصیت

00:00

-22:31

این افراد اغلب ممکن است به سختی کارهای خود را جمع بندی کنند چرا که ممکن است هر مسئله ای لایه های عمیق تر و بیشتری در خودش داشته باشد، آنها بعد از بررسی  فکر می کنند ممکن است جنبه ها و وجوه دیگری هم داشته باشد که هنوز نیاز به بررسی دارد.

این تیپ شخصیتی راجع به هر موضوعی حرف نمی زنند. آنها در ارتباط با موضوعاتی حرف می زنند و خواهند زد که بتوانند به قدر کافی راجع به آن اطلاعات داشته باشند. اگر آنها بخواهند درباره هر چپزی حرف بزنند احساس منفی نسبت به خودشان بوجود می آید از همین رو احتیاط می کنند و چیزی نمی گویند. پس آنها زمانی حرف می زنند که اطلاعات کافی راجع به آن داشته باشند و البته باز هم منوط به این است که فضا را مناسب ببینند تا صحبت کنند. این افراد در جمع شخصیت های آرام، ساکت، کاملا مودب و موجه هستند که کمال ادب و احترام را رعایت می کنند. تیپ 5 ها اغلب شنونده خوبی هستند البته آنها افرادی را که  فکر نمی کنند و اهل تفکر نیستند محکوم به بی فکری می کنند.

با این گفته ها ممکن است شما فکر کنید که اغلب نخبگان در این گروه هستند؟  بله، تیپ 5 ها بسیار استعداد دارند که در این گروه قرار بگیرند اما این به این معنا نیست که یک تیپ 1 نمی تواند نخبه باشد بلکه او یا هر تیپ دیگری هم می تواند نخبه بودن را در حد خودش حتی در حوزه دانش داشته باشد چون حوزه دانش برای همه باز است و عموما پژوهشگران می توانند از میان تیپ5 ها انتخاب شوند اما هر تیپ دیگری هم می تواند پژوهشگر و اهل مطالعه باشد و در خودش بُعد تحقیق و جستجو را رشد بدهد.

نکته مثبت این تیپ شخصیتی؛ در تحقیق، ذهن تحلیل گری و پژوهشگری شان منصف هستند یعنی هیچ قصد و غرضی ندارند که جهت خاصی به موضوع بدهند. دنبال این نیستند که بگویند من به اینجا رسیدم و درست است بلکه اگر منابع و اطلاعات دیگری به دست شان برسد که اطلاعاتشان را نقد کند آن را می پیذرند. روحیه و ذهنیت تیپ 5 برای دست یابی به لایه های عمیق دانش است و دنبال اثبات خودشان نیستند. با این روحیه و نگاه چنین شخصیتی می تواند به حوزه های دانش بپردازد چون خودش را کاملا متعلق به حوزه دانش می داند نه خودش. پاسخ درست و دستیابی به حقیقت برای او مهم است.

همسر یک تیپ 5؛ اگر نیاز به تعامل و گفتگو داشته باشد احساس سرخوردگی، بی میلی، بی مهری از نظر عاطفی میکند و این در حالی است که یک این تیپ  احساسات بسیار عمیقی دارد اما نمی تواند این احساسات را نشان دهد و این گونه نیست که مرتب بازخوردهای عاطفی از خودش بروز دهد. این اعتراض از سوی همسران یک تیپ 5 عنوان می شود که خیلی معاشرتی و اهل گفتگو نیستند، با اقوام زیاد صحبت نمی کنند. از این نظر یک تیپ 4یی با یک تیپ 5یی شبیه هم هستند اما با دو سبک متفاوت. در روابط با این اشخاص باید صبور بود.

اگر یک فرزند تیپ 5یی دارید نباید از او انتظارات عجیب و غریب داشته باشید. اغلب انها آرام هستند. این افراد برای هر قدمی که بر می دارند نیاز به تامل و حوصله و بررسی کردن دارند.

آنها در عین حال کاملا توانایی تفکیک و طبقه بندی روابط شان را دارند؛ می توانند روابط حرفه ای را از خانوادگی، اجتماعی، اقوام همسر و ... تفکیک کنند. از این رو برای آنها حفظ حریم بشدت مهم است و نباید بی مهابا وارد فاضی خصوصی آنها شد. او هر فرصتی را برای یادگیری استفاده می کند.

یک تیپ محقق ممکن است یک فرد معمولی و عادی در پیرامون ما باشد که فرصت  نشان دادن خودش به عنوان پژوهشگر را نداشته است. پس اگر فردی را می شناسید که آرام و محتاط است و اغلب تأمل می کند او یک تیپ 5 است. آنها ساکت  و آرام هستند و در عین حال از نظر اخلاقی به علت کنترل هایی که دارند بسیار معقولانه رفتار می کنند.

باید دقت کرد که شناخت افراد تیپ 4 و 5 کار دشواری است چرا که آنها خودشان را خیلی نشان نمی دهند.

با اولین تیپ شخصیتی آشنا شوید

یاری کننده ها؛ دومین تیپ از تیپ های نه گانه شخصیت

موفقیت طلب ها؛ سومین تیپ از نه گانه های شخصیت

هنرمند و رمانتیک ها؛ چهارمین تیپ از نه گانه های شخصیت

روشنفکران دینی در تلاطم تناقضات

روشنفکری در ایران سابقه‌ای طولانی دارد و ایران روشنفکران زیادی را به خود دیده است که وجه مشترک همه آن‌ها، سعی در تغییر وضع موجود، برای رسیدن به وضع مطلوب است. اما آنچه روشنفکران را از هم تفکیک می‌کند، ترسیم الگوهای اصلاح و رویکرد آن‌ها نسبت به سنت‌ها است.

دین به عنوان مهم‌ترین سنت در این کشور همیشه محل تأمل روشنفکران بوده و ویژگی اصلی روشنفکران و نو‌اندیشان، تاکید بر لزوم اصلاح ساختارهای دینی است. از همین رو شریعتی پروژه پروتستانتیسم اسلامی را مطرح کرد که با الهام از حرکت اعتراضی مارتین لوتر، به دنبال تغییراتی در نهاد دین بود؛ و به همین جهت او بر لزوم روشنفکری مذهبی تاکید می‌کرد.

تفاوت روشنفکران دینی با نو‌اندیشان حوزوی

پس از انقلاب نیز چراغ جریان روشنفکری مذهبی خاموش نشد؛ مهندس بازرگان، عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری از برجسته‌ترین شخصیت‌های این جریان فکری هستند که پس از انقلاب روشنفکری دینی را ادامه دادند.

البته هم‌زمان با فعالیت این جریان فکری، افرادی از حوزه‌های علمیه هم به اصلاح دینی پرداخته‌اند که البته از جهاتی مسیر این دو جریان از یکدیگر جدا است.

حسین دباغ معتقد است تفاوت جریان روشنفکری دینی و مصلحان دینی در این است که روشنفکران چند منبعی هستند، یعنی فقط کتاب و سنت را در رسیدن به حقیقت کافی نمی‌دانند، بلکه به منابع خارج از دین مانند فلسفه، عرفان، اخلاق (سکولار) و علوم تجربی رجوع می‌کنند و از آن‌ها مدد می‌گیرند. [1]

عبدالکریم سروش، محور روشنفکری دینی

امروز جریان روشنفکری دینی بیش از همه با نام عبدالکریم سروش (حسین حاج فرج الله دباغ) شناخته می‌شود و به نوعی می‌توان خط فکری او را محور این جریان دانست؛ بنابراین شناخت باور‌های او در فهم اعتقادش درباره اصلاحات دینی، موثر خواهد بود.

گرچه سروش در ابتدای انقلاب به عنوان شخصیتی انقلابی شناخته می‌شد و از طرف امام در شورای عالی انقلاب فرهنگی مشغول بود، اما از اردیبهشت 67 با مجموعه مقالات  "قبض و بسط تئوریک شریعت" که به طور مستمر در کیهان اندیشه منتشر می‌شد، تبدیل به یک شخصیت جنجالی شد که گروه‌های مختلف دینی او را در تقابل با دین قرار دادند.

مهم‌ترین دستاورد این مقالات تاکید سروش بر جدایی دین از معرفت دینی است؛ به اعتقاد او آنچه از دین می‌فهمیم برداشت‌های ما از دین است و نه خود دین؛ [2] بنابراین معرفت دینی متغیر است، [3] و دین هرکس فهم او از شریعت است. [4] به نظر او تحول فهم دینی لازمه دگرگونی‌های قهری جهان و پویایی ذهن بشر است [5] که حتی مرزهای تحول و تغییر را می‌توان به ضروریات دینی هم توسعه داد و تکامل فهم در جمیع معارف رخ خواهد داد. [6]

یکی دیگر از باورهای خلاف مشهور سروش، رویکرد او به مسئله وحی و الهی بودن کلام قرآن است. او در مقاله‌ای با عناون "محمد؛ راوی رؤیاهای رسولانه" به تبیین برداشت خود از وحی پرداخته است. او در ابتدای این مقاله با اشاره به شعری از مولانا که گفته است «هست قرآن حال‌های انبیاء»، می‌گوید «هست قرآن خواب‌های مصطفی». او معتقد است خداوند سخن نمی‌گوید که بخواهد این الفاظ را به پیامبر گفته باشد؛ بنابراین باید پیامبر آیات قرآن را شهود کرده باشد و این فقط در رویای صادقه امکان‌پذیر است.

 نقد سروش به وسیله همفکرانش

گرچه سروش در دهه‌های هفتاد و هشتاد نفوذ کلام زیادی در جامعه داشته و روشنفکرانی همچون مصطفی ملکیان، محسن کدیور، اکبر گنجی با او همراه بوده‌اند، اما با گذر زمان در دل این جریان شکاف‌هایی به وجود آمد که به طور مستقیم آراء سروش را باید در آن مؤثر دانست.

سروش از همان سال‌های پایانی دهه شصت، مخالفینی جدی در طیف مذهبی، سنت‌گرا و حتی نواندیش دینی داشت، اما در دهه گذشته دایره مخالفین او گسترش پیدا کرده است.

به طور مثال محسن کدیور به این دیدگاه سروش که پیامبر ناقل وحی نیست بلکه مولد وحی است اعتراض می‌کند و می‌گوید اگر از تلقی متعارف از قرآن فاصله بگیریم، در واقع قرآن را از اینکه منبع اصلی دین اسلام باشد باز داشته‌ایم. به عقیده کدیور این کار دیگر اصلاح فکر اسلامی نیست، بلکه منجر به تأسیس دین تازه‌ای می‌شود. [7]

همچنین اکبر گنجی در نقد تئوری رؤیا بودن قرآن مقاله‌ای مفصل دارد که در آن به تناقضات این نظریه پرداخته است. به طور مثال نوشته است که سروش گاهی می‌گوید خدا سخن نمی‌گوید و ذهن ندارد، اما در مقاله "رویاهای رسولانه؛ زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری ست" گفته است که خدا هنوز حرف‌ها دارد که نگفته است و نمی‌توان گفت با آمدن قرآن و آخرین پیامبر وحی و الهام پایان پذیرفته است و این در تناقض با سخن خود اوست که خدا سخن نمی‌گوید. [8]

در روشنفکری دینی اصل مدرنیته است

مصطفی ملکیان یکی از کسانی است که زمانی خود را بخشی از جریان روشنفکری دینی می‌دانست، ولی به دلیل اشکالات این جریان از آن فاصله گرفت و تئوری دیگری را مطرح ساخت.

ملکیان در نقد این پروژه گفته است که روشنفکری دینی مفهومی پارادوکسیکال است. روشنفکران دینی ریشه همه چیز خوب را که در مدرنیته می‌بینند، در دین جست‌وجو می‌کنند که اگر مطابقت کرد، آن گزاره دینی را اصل و از ذات دین تلقی می‌کنند و اگر سازگار با دین نباشد، جزء عرضیات و فرضیات دین معرفی می‌کنند. بنابراین پروژه روشنفکری دینی مدرنیته را اصل گرفته و قرآن و سنت را با آن تطبیق می‌کنند.[9]

با توجه به نگاه سروش به دین، قرآن و شریعت در عمل آنچه که بر پیامبر نازل شده به کار نیازهای امروز ما نمی‌آید. او در کتاب قبض و بسط گفته است که تمام احکام فقهی اسلام، موقت‌اند و متعلق به جامعه‌ی پیامبر و جوامعی که شبیه به آن جامعه هستند، مگر اینکه خلافش ثابت بشود.[10]

بنابراین آنچه سروش از اصلاح دین می‌خواهد، در حقیقت اصلاح نیست؛ چراکه در اصلاح برای اصل دین ارزش و قداست اصالی قائل بوده و فقط به دنبال نفی و طرد بدعت‌ها و کاستی‌ها هستیم. اما نقطه نظرهای سروش ما را به عقل خود بنیاد سکولار می‌رساند. بنابراین روشنفکری دینی او بیشتر روشنفکری سکولار است تا روشنفکری دینی.

 پی‌نوشت‌ها:
[1]اصلاحِ اصلاح دینی/صدانت
[2]سروش، عبدالکریم، قبض و بسط تئوریک شریعت، صراط، چاپ سوم، ص 502
[3] همان، ص 503
[4] همان، ص 178
[5] همان، ص174
[6]همان، ص 149
[7]روشنفکران دینی، بازسازی فکر دینی یا دین‌سازی؟/یاسر میردامادی/بی بی سی
[8]نقد اکبر گنجی بر تئوری رویای رسولانه دکتر عبدالکریم سروش/صدانت
[9] تحلیل، نقد و بررسی روشنفکری از دیدگاه مصطفی ملکیان/حسام شوشتری
[10]قبض و بسط تئوریک شریعت، ص 72

 
منابع:
قبض و بسط تئوریک شریعت در ترازوی نقد/ محمود اصغری/اندیشه حوزه 1382 شماره 41 و 42
رویاهای رسولانه؛ زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری ست/عبدالکریم سروش/بی بی سی

اگر در کار و زندگی شخصیت یکسانی دارید، اخلاق‌مدارتر هستید!

نگاهی که ما به این نقش‌های مختلف داریم، در هر فردی متفاوت است. برخی از ما در هر نقشی خودمان را دارای ویژگی‌های یکسان می‌بینیم. به‌عنوان مثال، یک فرد چه قرار باشد دیگران را مدیریت کند و چه از خواهرزاده کوچکش نگهداری کند، خودش را همواره حامی و مراقب می‌بیند. اما برخی دیگر در نقش‌های مختلف خودشان را افراد مختلفی می‌بینند؛ مثلا یک قاضی مقتدر، اما مادربزرگی مهربان. مافریما تیلری، استادیار بازاریابی در مدرسه کلاگ، بررسی کرده این تمایزها چه نقشی در تصمیم‌گیری اخلاقی افراد دارند. او می‌گوید: «اینکه هدف داشته باشیم انسان خوبی باشیم یک محرک قدرتمند است. بیشتر افراد به شدت تمایل دارند دیدگاه مثبتی از خود داشته باشند.»

تیلری و همکارانش در یک تحقیق جدید به این نتیجه رسیده‌اند افرادی که در نقش‌های مختلف شخصیت‌های ثابتی دارند، در مقایسه با افرادی که خودشان را در هر نقش متفاوت می‌بینند، اخلاقی‌تر رفتار می‌کنند. تیلری توضیح می‌دهد که برای گروه اول، خوب بودن مهم‌تر است، چون اگر غیراخلاقی رفتار کنند، عذاب وجدان می‌گیرند. اجتناب از ایجاد تصویر منفی از خود، می‌تواند به افراد انگیزه دهد بهتر رفتار کنند.

همپوشانی ویژگی‌ها و اقدامات اخلاقی

مطالعات قبلی نشان داده‌اند بین ویژگی‌های شخصیتی ما و اینکه اضطراب و پریشانی را چگونه مدیریت می‌کنیم، ارتباط وجود دارد. به‌عنوان مثال، محققان دریافته‌اند دانشجویانی که می‌گویند ابعاد شخصیتی کمتری دارند و ویژگی‌هایشان در هویت‌های مختلف یکسان است، نسبت به دانشجویانی که خودشان را با هویت‌های متعدد و متفاوت توصیف می‌کنند، در رویدادهای مهم زندگی اضطراب و پریشانی فیزیکی و ذهنی بیشتری دارند.

اما بیشتر این تحقیقات نمی‌گویند تصویر یک فرد از خودش، چگونه می‌تواند اقدامات آینده او را پیش‌بینی کند. تیلری و همکارانش طی یکسری آزمایش، ایده‌های افراد نسبت به خودشان و اینکه این ایده‌ها چه اثری بر رفتار آنها دارد را سنجیدند.

این محققان، در اولین آزمایش از حدود ۲۵۰ شرکت‌کننده آنلاین خواستند کلماتی را که نشان‌دهنده هویت آنها هستند، لیست کنند؛ مثلا کلمه «پدر». سپس این شرکت‌کنندگان کلماتی مثل «رقابتی» و «تخیلی» را از لیستی از صفت‌ها انتخاب کردند تا هر کدام از این ویژگی‌های هویتی را توصیف کنند. همچنین باید می‌گفتند آیا در همه این نقش‌ها شخصیت ثابتی داشتند یا خیر. افرادی که گفتند در همه نقش‌ها یک احساس ثابت داشتند، در کل لیستی که در اختیارشان قرار داشت، تقریبا مجموعه یکسانی از صفت‌ها را انتخاب کردند. آنهایی که در نقش‌های متعدد شخصیت متفاوتی داشتند، کمتر از صفت‌هایی استفاده کردند که با هم هم‌پوشانی داشتند.

همچنین شرکت‌کنندگان در موقعیت‌های عملی مختلف قرار گرفتند، مثل اینکه آیا وقتی خرید می‌کنند و مغازه‌دار بقیه پولشان را بیشتر می‌دهد، آن را پس می‌دهند یا نه. نتایج نشان داد افرادی که از صفت‌های یکسان در نقش‌های متعدد استفاده کرده بودند، رفتار اخلاقی‌تری داشتند. تیلری می‌گوید: «اگر در هر هویتی که دارم حس یکسانی نسبت به خودم داشته باشم و بعد اگر کاری انجام دهم که نسبت به خودم حس بدی بگیرم، در همه هویت‌ها و نقش‌هایی که دارم، این حس بد را خواهم داشت. یعنی هر چیز غیراخلاقی به من القا می‌کند که در هر حالتی آدم بدی هستم.»

اما آیا این هم‌پوشانی – یا عدم هم‌پوشانی – محرک رفتار اخلاقی است یا صرفا به اخلاق‌مداری مرتبط است؟

تیلری و همکارانش برای پاسخ به این سوال یک قدم فراتر رفتند: آنها در مجموعه‌ای از آزمایش‌ها میزانی که افراد هویت‌های خودشان را در موقعیت‌های مختلف یکسان یا متفاوت می‌دیدند، دستکاری کردند. مثل آزمایش‌های قبلی، آنها از شرکت‌کنندگان خواستند نقش‌هایی که در زندگی دارند را لیست کنند. اما از برخی شرکت‌کننده‌ها خواسته شد به جای اینکه این نقش‌ها را با یکسری صفت تعریف کنند، روش‌هایی را که در این نقش‌ها رفتار و تفکر مشابهی دارند، توصیف کنند و از برخی دیگر هم خواسته شد بر رفتار متفاوت‌ متمرکز شوند.

بار دیگر، از آنها خواسته شد در مورد واکنش به سناریوهایی مثل پس دادن یا ندادن پول اضافی که به اشتباه از مغازه‌دار دریافت می‌کنند، فکر کنند. گروهی که از آنها خواسته شده بود به عملکرد مشابه در موقعیت‌های مختلف فکر کنند، نسبت به گروهی که به رفتارهای متفاوت فکر کرده بود، انتخاب اخلاقی‌تری داشت.

این نتایج نشان می‌دهد نحوه پیوند زدن جنبه‌های مختلف هویت فرد به هم، در مواجه شدن او در یک دوراهی اخلاقی، اهمیت زیادی دارد. افرادی که در هویت‌های مختلف، شخصیت باثبات و یکسانی دارند، به‌طور کلی صادقانه‌تر رفتار می‌کنند.

اثراتی در دنیای واقعی

پیش‌بینی اینکه یک فرد در هویت‌های مختلف چه فکری در مورد خودش دارد، کار سختی است و همان‌طور که محققان دریافته‌اند، چنین تفکری می‌تواند بر اساس شرایط تغییر کند. بنابراین به گفته تیلری، تعمیم دادن نتایج چنین تحقیقی برای توصیه کردن به سیاست‌گذاران، تامین‌کنندگان سرمایه و قشرهای دیگر باید با احتیاط صورت بگیرد.

اما دلایل دیگری وجود دارد که سازمان‌ها باید مد نظر قرار دهند. به‌عنوان مثال، شاید این یافته‌ها بتوانند به شرکت‌ها کمک کنند تصمیم بگیرند آیا باید سیاست‌هایی را برای ارتقای توازن بین کار و زندگی برای کارکنان پیاده کنند یا نه: یعنی کارمندی که ذهن آرامی داشته باشد و بتواند همان هویتی را که در خانه و خانواده دارد، در محیط کار هم داشته باشد، احتمالا با روحیه اخلاقی‌تری کار می‌کند.

تیلری می‌گوید: «اگر کاری کنیم کارمندان کار و زندگی شخصی را با هم ادغام کنند، به آنها کمک می‌کنیم هویت‌شان را به‌عنوان پدر یا مادر و یک کارمند هم ادغام کنند و بنابراین به‌طور کلی اخلاقی‌تر رفتار خواهند کرد.»